Bhramari Pranayama: ਮਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ, ਜਾਣੋ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ

3 weeks ਪਹਿਲਾ

Bhramari Pranayama: ਅੱਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਤਣਾਅ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੇ ਕਈ ਅਭਿਆਸ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

‘ਭ੍ਰਾਮਰੀ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਭੌਰਾ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੌਰਾਨ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਗੁਣਗੁਣਾਹਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭੌਰੇ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਬੇਚੈਨੀ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਅਭਿਆਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬੇਚੈਨੀ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਿਤ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਤੰਤਰਿਕ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਪ੍ਰਾਣ’ ਦਾ ਅਰਥ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ‘ਆਯਾਮ’ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਯੋਗ ਦਾ ਚੌਥਾ ਪੜਾਅ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਤਕਨੀਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਣਾਅ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਨਾਂ ਜਾਂ ਸਾਈਨਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਦਕਿ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਣਗੁਣਾਹਟ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਚੱਕਰ, ਬੇਚੈਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੋਗ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।