Work Stress: ਕੰਮ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝੋ ਮਾਮੂਲੀ, ਕਦੋਂ ਇਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ? ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ

1 month ਪਹਿਲਾ

Work Stress: ਆਫਿਸ ਦੀਆਂ ਡੈੱਡਲਾਈਨਾਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਬੌਸ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅੱਜ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਘਰ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਆਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤਣਾਅ, ਬੇਚੈਨੀ ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨੀਂਦ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਸਾਈਕਿਆਟ੍ਰਿਸਟ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਨਿਮੇਸ਼ ਜੀ. ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤਣਾਅ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। National Mental Health Survey 2015-16 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 10.6 ਫੀਸਦੀ ਬਾਲਗ ਆਬਾਦੀ ਕਿਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲੋਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਲੈ ਪਾਉਂਦੇ।

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਚਿੰਤਾ, ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੌਣਾ, ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਥਕਾਵਟ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਘਟਣਾ ਵੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

WHO ਮੁਤਾਬਕ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਘਟਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨੀਂਦ, ਭੁੱਖ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤਣਾਅ ਦੇ ਲੱਛਣ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ ਦਾ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਸਮਝ ਕੇ ਛੱਡਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਖੁਦ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰ ਤੋਂ ਮਦਦ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਵਾਈ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਡਾਕਟਰ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ, ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।