Windfall Tax Increase : ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਈਂਧਨ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ‘ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਟੈਕਸਾਂ (ਡਿਊਟੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਟਰਬਾਈਨ ਫਿਊਲ (ATF) ਦੀ ਬਰਾਮਦ ‘ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ‘ਵਿੰਡਫਾਲ ਟੈਕਸ’ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ‘ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ‘ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ’ (SAED) — ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸੈੱਸ (cess) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ — ਨੂੰ 11.50 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 14 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਏ.ਟੀ.ਐੱਫ. (ATF) ਦੀ ਬਰਾਮਦ ‘ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ 11 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 12.50 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ‘ਤੇ ‘ਜ਼ੀਰੋ-ਡਿਊਟੀ’ (ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਾ ਹੋਣ) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵੀਆਂ ਦਰਾਂ 16 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਨਿਰਯਾਤ ਡਿਊਟੀਆਂ (export duties) ਦੀ ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਸਮੀਖਿਆ, ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਿਛਲੀ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੈਟਰੋਲ ‘ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਨਿਰਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਏ.ਟੀ.ਐੱਫ. (Aviation Turbine Fuel – ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਬਾਲਣ) ‘ਤੇ ਡਿਊਟੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਉਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਡੀਜ਼ਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ₹8.50 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ₹11.50 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਏ.ਟੀ.ਐੱਫ. ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਡਿਊਟੀ ₹10.50 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ₹11 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਹਰ 15 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਲਣ ਨਿਰਯਾਤ ਡਿਊਟੀਆਂ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ—ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ—ਬਾਲਣ ਨਿਰਯਾਤ ਟੈਕਸਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਡਿਊਟੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਏ.ਟੀ.ਐੱਫ. ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮਈ ਤੋਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
