ਉਤਰਾਖੰਡ ਚਾਰਧਾਮ ਯਾਤਰਾ: 55 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 161 ਮੌਤਾਂ, ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ

7 June 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਾਰਧਾਮ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ 55 ਦਿਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ 31 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਕੇਦਾਰਨਾਥ, ਬਦਰੀਨਾਥ, ਗੰਗੋਤਰੀ ਅਤੇ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਧਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ 161 ਮੌਤਾਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 160 ਮੌਤਾਂ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਮੌਤ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਕਾਰਨ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 78 ਮੌਤਾਂ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਦਰੀਨਾਥ ਵਿੱਚ 47, ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਵਿੱਚ 20 ਅਤੇ ਗੰਗੋਤਰੀ ਵਿੱਚ 16 ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਨ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਤਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਅਤੇ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਲਈ ਲਗਭਗ 21 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਪੈਦਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਯਮੁਨੋਤਰੀ ਲਈ ਕਰੀਬ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਯਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਹਿਮਾਲਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਣ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਧੇ ਧਾਮਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ 47 ਸਥਾਈ ਅਤੇ 25 ਅਸਥਾਈ ਮੈਡੀਕਲ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 57 ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ, ਸੈਂਕੜੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਪੈਰਾਮੈਡੀਕਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ 5.5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਨ।