Pincha Mayurasana: ਅੱਜ ਦੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਮੋਢਿਆਂ, ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਦੇ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੋਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਪਿੰਚ ਮਯੂਰਾਸਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਯੋਗ ਆਸਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਇਕਾਗਰਤਾ ਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ‘ਪਿੰਚ’ ਦਾ ਅਰਥ ਪੰਖ ਅਤੇ ‘ਮਯੂਰ’ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਨ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮੋਰ ਵਰਗੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਫੋਰਆਰਮ ਬੈਲੈਂਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉਲਟਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਸਨ ਔਖਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਮੋਰ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦਿੱਖ ਬੇਹੱਦ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਚ ਮਯੂਰਾਸਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸੁਡੌਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਉਲਟੇ ਆਸਨਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰ ਕੋਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ‘ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਆਸਨ ਦਾ ਅਸਰ ਮੋਢਿਆਂ, ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਕਮਰ ਅਤੇ ਕੂਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੱਡੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਆਸਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਕਮਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੰਚ ਮਯੂਰਾਸਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਬੇਲੋੜੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਆਸਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕੰਧ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗਾ ਟ੍ਰੇਨਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ, ਤੇਜ਼ ਸਿਰਦਰਦ ਜਾਂ ਗਲੂਕੋਮਾ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਸਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
मेष: दिन शुभ रहेगा...