IVF ਉਮਰ ਸੀਮਾ ‘ਤੇ ਬੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ: ਕੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ ਔਰਤ ਕਦੋਂ ਮਾਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ

23 April 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ IVF ਦੀ ਉਮਰ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਾਨੂੰਨ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਿਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੌੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ 53 ਅਤੇ 55 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ IVF ਰਾਹੀਂ ਮਾਂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਕਾਨੂੰਨ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।

ਵਿਵਾਦ ਕੀ ਹੈ?
ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ART (Assisted Reproductive Technology) ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ 21 ਤੋਂ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ IVF ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਕਨੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਔਰਤਾਂ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਫਰਟੀਲਿਟੀ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਾਰੀਰਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫਿੱਟ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਮਰ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਂ ਬਣਨ ਦੇ ਹੱਕ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਹੈ।

ਕਾਨੂੰਨ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਫਿੱਟਨੈੱਸ?
ਬੌੰਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੁਖ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਕੋਰਟ ਨੇ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਫਿੱਟਨੈੱਸ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੋਰਟ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਂ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਠੀਕ ਹੈ ਜਾਂ ਹਰ ਔਰਤ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦਵਾਈਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਕੰਮ? WHO ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਵੱਡੀ ਚੇਤਾਵਨੀ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ: 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਦੇ ਖਤਰੇ
ਫਰਟੀਲਿਟੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆ ਡਾ. ਵੀ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ। 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਅਤੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਗਰਭਧਾਰਣ ਦਾ ਬੋਝ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿੱਟਨੈੱਸ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਮੈਚਿਊਰ ਡਿਲਿਵਰੀ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਨਿਯਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁੱਖ ਖਤਰੇ:
• ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ: ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੈਸਟੇਸ਼ਨਲ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਜੈਨੇਟਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ: ਉਮਰ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮਜਾਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧਦਾ ਹੈ।
• ਦਿਲ ‘ਤੇ ਬੋਝ: ਗਰਭਧਾਰਣ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਲ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ ਲਈ ਭਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਬੰਬ ਧਮਕੀ: ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ ’ਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ

ਐਗ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਦਾ ਵਿਕਲਪ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਰੀਅਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਮਾਂ ਬਣਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋ, ਤਾਂ ਮਾਹਿਰ ਐਗ ਫ੍ਰੀਜ਼ਿੰਗ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 20 ਜਾਂ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਸਟੋਰ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ (ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਮਰ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ) ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਪਲਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹੋ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾਈ, ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਨੁਸਖਾ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

motherhood-after-50-legal-vs-health