ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਤਰਾ ਵਧਿਆ, ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪਛਾਣੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ

20 April 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਪ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਹਰ ਸਾਲ ਜੂਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹੀਟ ਐਗਜ਼ੌਸਟਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਸਕਣ।

ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀਟ ਐਗਜ਼ੌਸਟਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਲਕੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਐਂਠਣ ਅਤੇ ਹੀਟ ਐਗਜ਼ੌਸਟਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦਾ ਜਾਂ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਨਮਕ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
– ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 100˚ ਤੋਂ 104˚ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤੱਕ ਵਧ ਜਾਣਾ
– ਗਰਮੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਚਿਪਚਿਪੀ ਤਵਚਾ
– ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਹੋਣਾ
– ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
– ਸਿਰਦਰਦ, ਬਹੁਤ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ
– ਬਹੁਤ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣਾ
– ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ
– ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਂਠਣ
– ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀ

ਮਹਿਲਾ ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਬਿਲ ‘ਤੇ ਭਜਨਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹਮਲਾ

ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ
ਜੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਛਾਂ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਲਿਜਾਓ। ਉਸਨੂੰ ਨਮਕ ਵਾਲੇ ਠੰਢੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ (ਜਿਵੇਂ ਸਪੋਰਟਸ ਡ੍ਰਿੰਕ) ਪੀਣ ਲਈ ਦਿਓ। ਤਵਚਾ ‘ਤੇ ਠੰਢਾ ਗੀਲਾ ਤੌਲੀਆ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਵਾਲੀ ਐਂਠਣ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਾਲਿਸ ਕਰੋ ਜਾਂ ਸਟ੍ਰੈਚ ਕਰੋ। ਜੇ ਬੱਚਾ ਕੁਝ ਪੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲਵੋ।

ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
– ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 104˚ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਣਾ
– ਪਸੀਨਾ ਨਾ ਆਉਣਾ
– ਉਲਝਣ, ਦਿਸ਼ਾ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ
– ਤਵਚਾ ਲਾਲ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਹੋਣਾ
– ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਮਤਲੀ, ਉਲਟੀ, ਦਸਤ
– ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਾ
– ਤੇਜ਼ ਸਿਰਦਰਦ, ਦੌਰੇ ਪੈਣਾ
– ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ

ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਇੱਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੈ। ਜੇ ਬੱਚਾ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਮਦਦ ਲਵੋ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਓ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੱਪੜੇ ਹਟਾਓ। ਉਸਨੂੰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਟਬ ਵਿੱਚ ਲਿਟਾਓ ਜਾਂ ਸ਼ਰੀਰ ‘ਤੇ ਠੰਢੇ ਤੌਲੀਆ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹੋ। ਜਦ ਤੱਕ ਬੱਚਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੁਝ ਪੀਣ ਲਈ ਨਾ ਦਿਓ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਨਿਰਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਦਿਖਣ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।

heat-stroke-risk-children-summer