
Hanuman Ansh: ਨੀਬ ਕਰੌਰੀ ਬਾਬਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਫਿਲਮ ‘ਹਨੁਮਾਨ ਅੰਸ਼’ ਜਦੋਂ 7 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸਿਤਾਰਾ ਜੁੜਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਚਰਚਾ ਸੀ। ਟਿਕਟ ਖਿੜਕੀ ’ਤੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਹਲਚਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਹੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਈ। ਮਹਿਜ਼ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਫਿਲਮ 200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ’ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ 51 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ‘ਜੈ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਮਾਂ’ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਫਿਲਮਕਾਰ ਬਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਿਨਵ ਸੱਤਿਆ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਹਨ। ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ‘ਹਨੁਮਾਨ ਅੰਸ਼’ ਨੂੰ 7 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 250 ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ’ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਹੁਣ ਇਹ ਕਰੀਬ 2,000 ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਨੀਬ ਕਰੌਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਜੂਲੀਆ ਰੌਬਰਟਸ, ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਚਰਚਿਤ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਟੀਵ ਜੌਬਸ ਅਤੇ ਮਾਰਕ ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਵਰਗੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਦਿੱਗਜ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਸਥਿਤ ਕੈਂਚੀ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਨੀਬ ਕਰੌਰੀ ਬਾਬਾ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਰਾਇਣ ਸ਼ਰਮਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰੀਬ 1900 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1973 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਸੀ।
ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਨੀਬ ਕਰੌਰੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਚਮਤਕਾਰੀ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ। ‘ਹਨੁਮਾਨ ਅੰਸ਼’ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਕਾਰੋਬਾਰ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸੈਕਨਿਲਕ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਆਮ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ’ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ ਗਈ।
ਪੀਵੀਆਰ ਆਈਨੌਕਸ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਮਲ ਗਿਆਨਚੰਦਾਨੀ ਨੇ ਪੀਟੀਆਈ-ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਫਿਲਮ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ‘ਹਨੁਮਾਨ ਅੰਸ਼’ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਸਟਡੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸੇ ਦੌਰਾਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਆਕਰਸ਼ਣ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਫ਼ੀ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1975 ਵਿੱਚ ਆਈ ‘ਜੈ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਮਾਂ’ ਅਤੇ 1977 ਦੀ ‘ਸ਼ਿਰਡੀ ਕੇ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ’ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2024 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਅਵਤਾਰਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ‘ਮਹਾਵਤਾਰ ਨਰਸਿੰਘ’ ਤੱਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਕੜ ਬਣਾਈ ਹੈ। ‘ਮਹਾਵਤਾਰ ਨਰਸਿੰਘ’ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 300 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅਭਿਲੇਖ ਮਾਹਿਰ ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਔਸਾਜਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਾਦਾਸਾਹੇਬ ਫਾਲਕੇ ਦੀ ‘ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ’ (1913) ਤੋਂ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ’ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਰਾਮ ਰਾਜ’ (1943), ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਦੀ ‘ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ’ (1943) ਅਤੇ ‘ਜੈ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਮਾਂ’ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ। ‘ਜੈ ਸੰਤੋਸ਼ੀ ਮਾਂ’ ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ‘ਸ਼ੋਲੇ’ ਵੀ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਿਤੇਸ਼ ਤਿਵਾਰੀ ਦੀ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਫਿਲਮ ‘ਰਾਮਾਇਣ’ ’ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸਾਈ ਪੱਲਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਦੀਵਾਲੀ ’ਤੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਔਸਾਜਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਪੌਰਾਣਿਕ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਵਿਧਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਹੁਣ ਵੱਡੇ ਸਿਤਾਰੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।
मेष: दिन शुभ रहेगा...