ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਕਿੰਨੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ…ਫਸਣਾ ਤੈਅ ! ਕੀ ਹੈ ਇਸਦੇ ਨਿਯਮ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ ?

18 November 2025 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

Fake Pan Card IT Rule : ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਵੀ ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਰਾਮਪੁਰ ਦੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ/ਵਿਧਾਇਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਆਜ਼ਮ ਖਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ। ਦੋਸ਼ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਬਦੁੱਲਾ ਆਜ਼ਮ ਖਾਨ ਨੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਦੂਜਾ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਜ਼ਮ ਖਾਨ ਵੀ ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ₹50,000 ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹੁਣ ਆਓ ਪੈਨ ਨੰਬਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਪੂਰੇ ਆਮਦਨ ਕਰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ…

ਦਰਅਸਲ, ਪੈਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਆਈਟੀਆਰ ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਤੱਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ 10-ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੈਨ ਨੰਬਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਕਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੈਨ (ਸਥਾਈ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਜੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੈਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਇਕਾਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਪਛਾਣ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਕੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ?

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਾ 272B ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਵਿੱਚ ₹10,000 ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਜਾਅਲੀ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੋਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੇਵਾਈਸੀ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਤੱਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਨ ਨੰਬਰ ਦਰਜ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Full Story : ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਫਟਿਆ ਬੰਬ ? ਆਖ਼ਰ ਕਿਸਦੀ ਗਲਤੀ ਸੀ ?

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਹਨ ਤਾਂ ਕੋਈ ITR ਕਿਵੇਂ ਫਾਈਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਿਸਟਮ ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਰਿਟਰਨ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਜਾਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਧਾਰ-ਪੈਨ ਲਿੰਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਮਲਾ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਧੋਖਾਧੜੀ ਲਈ ਦੂਜਾ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਟੈਕਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ, ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲੁਕਾਉਣ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜਾ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਹੋਣਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪਛਾਣ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ…

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਦੋ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਹੱਲ ਹਨ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਪੈਨ ਆਨਲਾਈਨ ਜਾਂ ਔਫਲਾਈਨ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ NSDL ਜਾਂ UTIITSL ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ‘ਸਮਰਪਣ ਡੁਪਲੀਕੇਟ ਪੈਨ’ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਫਿਰ ਵਾਧੂ ਪੈਨ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤਕ ਅਯੋਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਤਸਦੀਕ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੈਨ ਨੰਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇ।

ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ : ਭਾਰਤ-US ‘ਚ ‘ਵੱਡੀ ਡੀਲ’! ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਵੇਗੀ LPG

ਇਹਨਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:

• ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਪੈਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
• ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵੇਲੇ ਪੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ₹50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਬੈਂਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਪੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ₹2 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਹਿਣੇ) ਲਈ ਪੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ/ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਪੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ, ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਬੀਮੇ ਲਈ ਪੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਫਾਈਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਪੈਨ ਨੂੰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵੈਧ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਤੇ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
• ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਫਰਮਾਂ, ਐਲ.ਐਲ.ਪੀ., ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਪੈਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।