ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਪੀਰੀਅਡਸ (ਮਾਹਵਾਰੀ) ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਲੀਡਿੰਗ ਹੋਣਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੇਨੋਰੇਜੀਆ (Menorrhagia) ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ “ਅਸ੍ਰਿਗਦਾਰਾ” ਜਾਂ “ਰਕਤਪ੍ਰਦਰ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਵਧਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਗਰਮ ਅਤੇ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜੰਮਦਾ (clot) ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਵਿਗੜਨ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ, ਤਣਾਅ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਰਚ-ਮਸਾਲੇ, ਖੱਟੇ ਭੋਜਨ, ਸ਼ਰਾਬ, ਤਿਲ, ਪਪੀਤਾ ਜਾਂ ਅਨਾਨਾਸ ਵਰਗੀਆਂ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ, ਖੂਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ (ਯੂਟਰਸ) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕਾ (ਅਸ਼ੋਕਾਰਿਸ਼ਟ 15–30 ml ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ), ਲੋਧਰਾ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਨਾਗਕੇਸਰ ਅਤੇ ਦੁਰਵਾ ਘਾਹ ਦਾ ਤਾਜ਼ਾ ਰਸ (20 ml) ਬੇਹੱਦ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 200 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਅਨਾਰ ਦਾ ਰਸ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਵਾਂ ਖੂਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਲੀਡਿੰਗ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ 20 ਕਾਲੇ ਕਿਸਮਿਸ ਸਵੇਰੇ ਪਾਣੀ ਸਮੇਤ ਖਾਣੇ, ਧਨੀਏ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਉਸਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਕੇਲੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਖਾਣੀ ਯੂਟਰਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀਅਲ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ, ਦੇਸੀ ਘਿਓ, ਲੌਕੀ, ਕੱਦੂ, ਆਂਵਲਾ, ਖਜੂਰ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ (ਮਾਂਡ) ਵਰਗੀਆਂ ਠੰਡੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਚਾਹ-ਕੌਫੀ, ਅਚਾਰ, ਖੱਟਾ ਦਹੀਂ, ਪਪੀਤਾ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਅ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਬਲੀਡਿੰਗ 7 ਤੋਂ 10 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲੇ, ਹਰ ਘੰਟੇ ਪੈਡ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇ, ਖੂਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਲਾਟ ਆਉਣ, ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਿਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦਾ ਪੱਧਰ 7 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਮਾਹਿਰ ਗਾਇਨਕੋਲੋਜਿਸਟ (ਇਸਤਰੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ) ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

 (Medical Disclaimer)

ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ੇ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਸੁਝਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ, ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਹਰ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੀਰੀਅਡਸ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਲੀਡਿੰਗ (ਮੇਨੋਰੇਜੀਆ) ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਦਵਾਈ (ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ੋਕਾਰਿਸ਼ਟ ਜਾਂ ਲੋਧਰਾ) ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ (BAMS) ਜਾਂ ਗਾਇਨਕੋਲੋਜਿਸਟ (ਇਸਤਰੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ) ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।

ਜੇਕਰ ਬਲੀਡਿੰਗ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਕਲਾਟ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤੁਰੰਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।