Vehicle Insurance Alert : ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ (National Highways) ‘ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨ ਚਾਲਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ‘ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ’ ਬੀਮਾ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਇੱਕ SMS ਰਾਹੀਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਜ਼ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (NHAI) ਨੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਹਿਤ, ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਬੀਮਾ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਾਹਨ ਦਾ ਬੀਮਾ ਅਵੈਧ (invalid) ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਟੈਕਸਟ ਸੁਨੇਹੇ (SMS) ਰਾਹੀਂ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੰਡਕਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ
NHAI (ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਅਥਾਰਟੀ) ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਇਸ ਦੀ ਪਰਖ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ‘ਅਰਬਨ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰੋਡ-II’ (UER-II) ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਮੁੰਡਕਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਜਾਂਚਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਬੀਮਾ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਟੀਕਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। NHAI ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆਪਣਾ ਬੀਮਾ ਨਵਿਆਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਾਹਨ ਬਿਨਾਂ ਵੈਧ ‘ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ’ ਬੀਮਾ ਪਾਲਿਸੀ ਦੇ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਨਾ ਚੱਲੇ।
ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ?
ਇਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ‘ਵਾਹਨ’ (VAHAN) ਪੋਰਟਲ ਵਿਚਕਾਰ ਡਾਟਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਵਾਹਨ ਕਿਸੇ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਫੋਰਮੈਟਿਕਸ ਸੈਂਟਰ (NIC) ਦੇ ‘ਵਾਹਨ’ ਡਾਟਾਬੇਸ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਹਨ ਦੀ ਬੀਮਾ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗੀ—ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਦੇਖੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਇਸਦਾ ‘ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ’ (ਤੀਜੀ ਧਿਰ) ਬੀਮਾ ਅਜੇ ਵੀ ਵੈਧ (ਚਾਲੂ) ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਮੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੈਧ ਬੀਮਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ SMS ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
SMS ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ?
ਵਾਹਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵੇਰਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ
– ਵਾਹਨ ਦਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ।
– ਉਹ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਵਾਹਨ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਲੰਘਿਆ ਸੀ।
– ਵਾਹਨ ਦੇ ਬੀਮੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖਤਮ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ।
– ਬੀਮੇ ਨੂੰ ਨਵਿਆਉਣ (renew ਕਰਵਾਉਣ) ਲਈ ਸੁਝਾਅ।
– ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਦਾ ਬੀਮਾ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਨਵਾਂ ਬੀਮਾ ਕਰਵਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬੀਮੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣ ‘ਤੇ ਕੀ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਵਾਹਨ ਲਈ ‘ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ’ (ਤੀਜੀ ਧਿਰ) ਮੋਟਰ ਬੀਮਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਹਨ ਬਿਨਾਂ ਜਾਇਜ਼ ਬੀਮੇ ਦੇ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ‘ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ ਐਕਟ’ (Motor Vehicles Act) ਦੇ ਤਹਿਤ, ਜਾਇਜ਼ ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ ਬੀਮੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਹਨ ਚਲਾਉਣਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ—ਭਾਵ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਜਾਇਜ਼ ਬੀਮੇ ਦੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਉਸ ‘ਤੇ ₹5,000 ਜਾਂ ਮੂਲ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ (base insurance premium) ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਰਕਮ, ਜੋ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ : ਜੇਕਰ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ‘ਤੇ ₹10,000 ਜਾਂ ਮੂਲ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਰਕਮ, ਜੋ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬੀਮਾ ਨਵਿਆਉਣ (renew ਕਰਵਾਉਣ) ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ‘ਤੇ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਫਲ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ ਸਿਸਟਮ
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ NHAI ਸਿਸਟਮ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੰਡਕਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਇਲ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ‘ਤੇ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਬੀਮਾ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੀਮੇ ਨੂੰ ਨਵਿਆਉਣ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੀਮਾਈਂਡਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਟੋਲ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਟੋਲ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਬੀਮਾ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
