HEALTH : ਅਨਿਯਮਿਤ ਪੀਰੀਅਡ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਮੁਹਾਸੇ ਤੇ ਹੇਅਰ ਫਾਲ ਤੋਂ ਹੋ ਪੀੜਤ…? ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਓ ਸਾਵਧਾਨ ; ਹੋ ਸਕਦਾ PCOS

23 September 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

Irregular Menstrual Cycle : ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਹਾਸੇ, ਤੇਲਯੁਕਤ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਝੜਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਲੱਛਣ ‘ਪੋਲੀਸਿਸਟਿਕ ਓਵਰੀ ਸਿੰਡਰੋਮ’ (PCOS) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ PCOS ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ; ਡਾਕਟਰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਰਮੋਨ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਂਚਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅਨਿਯਮਿਤ ਮਾਹਵਾਰੀ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
PCOS ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਸਮਾਂ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਮਾਹਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ (ਅੰਡੇ ਦਾ ਨਿਕਲਣਾ) ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ PCOS ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ; ਤਣਾਅ, ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਾਅ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਸਰਤ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

PCOS ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਚਮੜੀ ਤੇਲਯੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਹਾਸੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਲ ਪਤਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਿਹਰੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਲ ਉੱਗਣਾ ਵੀ PCOS ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੁਹਾਸਿਆਂ ਜਾਂ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਖੁਦ PCOS ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

PCOS ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ PCOS ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਲੱਡ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਵਰਗੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਨਿਯਮਿਤ ਮਾਹਵਾਰੀ, ਐਂਡਰੋਜਨ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ (ovaries) ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਸਿਸਟਿਕ ਬਦਲਾਅ। ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਕੁਝ ਖਾਸ ਮਾਪਦੰਡ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਹੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
PCOS ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਢਿੱਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਰਬੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੁਆਰਾ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵੀ PCOS ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੱਛਣ ਹਰ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰ, ਮੁਹਾਸਿਆਂ ਜਾਂ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।