ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਗਏ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਨੋਟ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਵੱਡੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਤੌਲੀਆ ਵਿਛਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਕੁਰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਏਸੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਉਂ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਇਤਿਹਾਸ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਘੋੜਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਧੂੜ ਅਤੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਚਿੱਟਾ ਤੌਲੀਆ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਪੱਖਿਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਕੰਮ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਤੌਲੀਆ ਪਸੀਨਾ ਸੋਖਣ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੌਖਾ ਹੱਲ ਸੀ। ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ “silent support” ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਏਸੀ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਤਦ ਵੀ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੁਤਬੇ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ “status symbol” ਵਜੋਂ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਤੌਲੀਆ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਜਿਹਾ ਚਿੱਟਾ ਤੌਲੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਤਿਹਾਸ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਬਿਊਰੋਕ੍ਰੇਸੀ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਸਰ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਹੈ।