skip to content

Last Updated: October 6, 2026

Dainik Savera Times Logo

Study on Death : ਮੌਤ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ? ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੈ

9 months ਪਹਿਲਾ

Study on Death : ਮੌਤ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ? ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੈ

Lifestyle : ਮੌਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰਹੱਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਾਹ ਹੌਲੀ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਧੜਕਣ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੈਰ ਠੰਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਧ-ਖੁੱਲੀਆਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ‘ਚਿੱਟੀ ਰੋਸ਼ਨੀ’ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤਾਂ, ਆਓ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਕਰੀਏ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

SGPC ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ 328 ਪਾਵਨ ਸਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ : ਜਥੇ. ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ

ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ’ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਹੈ

Metro.co.uk ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ “ਗਾਮਾ ਓਸੀਲੇਸ਼ਨ” ਨਾਮਕ ਦਿਮਾਗੀ ਤਰੰਗਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਹੀ ਤਰੰਗਾਂ ਹਨ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਲਾਂ ਦੇ ਫਲੈਸ਼ਬੈਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ-ਮੌਤ ਦੇ ਅਨੁਭਵ (NDEs) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੈਸਟ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਖੋਜ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਨੇਰਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਯਾਤਰਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ “ਜੀਵਨ ਯਾਦ” ਨਾਮਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

2023 ਵਿੱਚ ਫਰੰਟੀਅਰਜ਼ ਇਨ ਏਜਿੰਗ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦਿਮਾਗ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Makar Sankranti 2026 : ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ‘ਤੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਇਹ 7 ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ

ਦਿਮਾਗ ਹਾਈਪਰਐਕਟਿਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਲੁਈਸਵਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਊਰੋਸਰਜਨ ਡਾ. ਅਜਮਲ ਜੇਮਾਰਾ ਨੇ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ 87 ਸਾਲਾ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ EEG (ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਐਂਸਫੈਲੋਗ੍ਰਾਮ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਾਰਡੀਅਕ ਅਰੈਸਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਦਿਲ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ 30 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅੰਤਰ ਦੇਖੇ ਗਏ, ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ EEG ਡੇਟਾ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਮਾਗੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

ਡਾ. ਅਜਮਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ EEG ਡੇਟਾ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਮਾਗੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਲਗਭਗ 30 ਸਕਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿਮਾਗੀ ਤਰੰਗਾਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਔਸਿਲੇਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਮਾ, ਥੀਟਾ, ਅਲਫ਼ਾ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਦਿਮਾਗੀ ਤਰੰਗਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ, ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸੋਚ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦਿਮਾਗ ਮੌਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਡਾ. ਅਜਮਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮੌਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਿਮਾਗ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਫਲੈਸ਼ਬੈਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।”

“ਇਹ ਖੋਜਾਂ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵਨ ਕਦੋਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” ਕੀ ਜੀਵਨ ਦਿਲ ਦੇ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗ ਦਾਨ ਲਈ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਾਬਕਾ DIG ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ‘ਚੋਂ ਵਾਪਸ ਲਈ ਪਟੀਸ਼ਨ, CBI ਵੱਲੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਕੀ ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਅਨੁਭਵ (NDE) ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਹਨੇਰਾ, ਸੁਰੰਗ ਵਰਗਾ ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿੱਟੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇਖਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦਿਲ ਰੁਕਦਾ ਹੈ, ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੈਟੀਨਾ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਕਾਰਟੈਕਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੁਰੰਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਹਨੇਰੀ ਸੁਰੰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ
ਖੋਜ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਐਂਡੋਰਫਿਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਊਰੋਕੈਮੀਕਲ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਇਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

study on death

ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ।...

Copyright © 2026 Dainik Savera Times. All rights reserved.