ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਨਿਊਜ਼ : ਗੁਰਦੇ (Kidneys) ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖੂਨ ਨੂੰ ਫਿਲਟਰ ਕਰਨ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਅਕਸਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ “Silent Kidney Disease” ਜਾਂ “Silent Killer” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ “ਸਾਈਲੈਂਟ ਕਿਲਰ” ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਰਦ ਜਾਂ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਬਿਮਾਰੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਉਦੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ 80–90% ਗੁਰਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਡਾਇਲਸਿਸ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ?
ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
ਸ਼ੂਗਰ (Diabetes) ਦੇ ਮਰੀਜ਼
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕ
ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼
ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕ
ਧੂਮਰਪਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਆਦਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ
60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ
ਗੁਰਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸੰਕੇਤ (ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ)
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਨਜ਼ਰ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ
ਪੈਰਾਂ ਜਾਂ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਸੋਜ
ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਭੁੱਖ ਘਟ ਜਾਣਾ
ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀ ਵਰਗਾ ਅਹਿਸਾਸ
ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀਏਟਿਨਿਨ ਵਧਣਾ
ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਆਦਤਾਂ ਨਾਲ ਗੁਰਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਥੋਚਿਤ ਪਾਣੀ ਪੀਓ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕਣ।
ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ
ਨਮਕ ਘੱਟ ਕਰੋ
ਤੇਲ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਸੀਮਿਤ ਕਰੋ
ਫਲ ਅਤੇ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਧਾਓ
ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਾਵਧਾਨੀ
ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ (painkillers) ਨਾ ਲਓ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਸਰਤ।
ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਮਿੰਟ ਚੱਲਣਾ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਕਸਰਤ ਕਰੋ।
ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
ਧੂਮਰਪਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰੋਕਥਾਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਲੱਛਣ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ:
ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ KFT (Kidney Function Test) ਕਰਵਾਓ
ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ BP ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
ਰੁਟੀਨ ਹੈਲਥ ਚੈੱਕਅਪ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹੋ।
ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕ ਚੁੱਪਚਾਪ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਹੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ।