
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ‘ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸ’ ਸੜਕੀ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ,ਡਰੋਨ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜੀਓ-ਸਪੇਸ਼ੀਅਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਰਾਹੀਂ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮਿੱਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਨੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਰਵਰੀ 2024 ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਐਸਐਸਐਫ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ 43,983 ਸੜਕੀ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 47,386 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 19,973 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 27,413 ਜ਼ਖਮੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ। ਐਸਐਸਐਫ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਾਈਵੇਅ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਤੇ 144 ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਵਾਹਨ
ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸ ਕੋਲ 144 ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਵਾਹਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 28 ਫੀਸਦੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ, ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਦਸੇ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ SSF ਦਾ ਔਸਤ ਜਵਾਬੀ ਸਮਾਂ 6 ਤੋਂ 10 ਮਿੰਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ।
‘ਪਲੈਟੀਨਮ 10 ਮਿੰਟ‘ ‘ਤੇ ਮੁੱਖ ਜ਼ੋਰ
‘ਪਲੈਟੀਨਮ 10 ਮਿੰਟ’ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ. ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਖਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
SSF ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੀਡ ਗਨ, ਬ੍ਰੈਥਲਾਈਜ਼ਰ (ਅਲਕੋਮੀਟਰ), ਈ-ਚਲਾਨ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਡੈਸ਼ ਕੈਮ ਅਤੇ ਫਸਟ-ਏਡ ਕਿੱਟਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਟਾਂ ‘ਤੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2023 ਵਿੱਚ 1,955 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2024 ਵਿੱਚ 1,016 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ
‘ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੋਰਸ ‘ ਦੇ ਕਾਰਜ-ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਉਲੀਕੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ‘ਵਿਜ਼ਨ ਐਸ.ਐਸ.ਐਫ -2047’ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਏਆਈ, ਡਰੋਨ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਾਟਾ ਅਤੇ ਜੀਓ-ਸਪੇਸ਼ੀਅਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
3ਡੀ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਮਾਡਲ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਰਟ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ 3.ਡੀ.ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਡਰੋਨ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ -ਅਧਾਰਿਤ ਅਨੁਮਾਨਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਜਾਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਜੀਓ-ਸਪੇਸ਼ੀਅਲ ਡਾਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖੋਜ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਲਈ ‘ਪੰਜਾਬ ਰੋਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ’ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਟੀ, ਐਨਆਈਟੀ, ਜੀਐਨਡੀਸੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ ਜੀਐਨਡੀਯੂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
