Janmashtami Fasting: ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਕੀ ਖਾਈਏ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ? ਜਾਣੋ ਸਹੀ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ

3 September 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

Janmashtami Fasting: ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਸਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਕਰੋ ਪਾਲਣ, ਜਾਣੋ ਕੀ ਖਾਈਏ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਉਤਸਵ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ 4 ਸਤੰਬਰ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਵੀ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਨਮਾਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰਜਲ ਜਾਂ ਫਲਾਹਾਰ ਵਰਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਭਜਨ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਹੈ।

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਗੰਗਾਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਜਨਮ ਉਤਸਵ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।

ਫਲਾਹਾਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਖਾਣੇ, ਕੱਦੂ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਚਿਰੌਂਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਤਵਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਖਾਧੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ, ਮੱਖਣ-ਮਿਸ਼ਰੀ ਅਤੇ ਧਨੀਆ ਪੰਜੀਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।

ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਣਕ ਦਾ ਆਟਾ, ਸੂਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ। ਆਮ ਨਮਕ ਦੀ ਥਾਂ ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ ਵਰਤਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿਆਜ਼, ਲਸਣ ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।