ਭਾਰਤ ਦੀ ‘ਆਕਾਸ਼’ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਆਖਿਰ ਕੋਣ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ?

16 October 2025 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਦੀ ‘ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਅਤੇ ‘ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਲਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ — ‘ਆਕਾਸ਼’ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ — ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਗੇਰਾਲਡੋ ਅਲਕਮਿਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਸਾਂਝੇ ਅਭਿਆਸ, ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤਬਾਦਲੇ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਸੀ।

ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ-ਚੜ੍ਹਦੇ 20°C ਤੋਂ 30°C ਤਕ ਮੌਸਮ ਧੁੱਪਦਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਣਾ।

ਆਕਾਸ਼’ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਚੋਣ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਡਾਰ, ਉੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਮੌਸਮ-ਰੋਧੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੇ ਹਵਾਈ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 99% ਤੱਕ kill probability ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਗਤੀ ਮੈਕ 2.5 ਤੋਂ 3.5 ਤੱਕ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।’ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਅਤੇ ‘ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਬਣੀ ‘ਆਕਾਸ਼’ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗੇਰਾਲਡੋ ਅਲਕਮਿਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਈ।

ਅੱਜ ਦਾ ਹੁਕਮਨਾਮਾ (16 ਅਕਤੂਬਰ 2025) ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ

‘ਆਕਾਸ਼’ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ:
• 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹਵਾਈ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• 99% ਤੱਕ ਸਫਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ।
• ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਕਨੀਕ।
• ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ਡਰੋਨ, ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ।

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਕਿਉਂ ਪਸੰਦ ਆਈ?
• ‘ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸੰਧੂਰ’ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਈ।
• ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਰਾਡਾਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸੌਦੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵ:
• ਭਾਰਤ ਲਈ: ਇਹ ਸੌਦਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤਕ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।
• ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਲਈ: ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਾਰ: ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੌਦਾ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਹੋਵੇਗਾ — ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਵੇਚਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ।