El Nino: ਅਗਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 4.5 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ, ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ

23 September 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

El Nino Heat Deaths : ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤਵਰ ਅਲ ਨੀਨੋ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਅਨੁਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਕਲਾਈਮੇਟ ਇੰਪੈਕਟ ਲੈਬ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਗਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ 4.51 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਣ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਸਰ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਲ ਨੀਨੋ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਵਾਧੂ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਦੱਸਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਤਿਆਰੀ ਕਰਕੇ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੀਟ ਵੇਦਰ ਅਲਰਟ, ਕੂਲਿੰਗ ਸੈਂਟਰ, ਗਰਮੀ ਦੌਰਾਨ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਰਗੇ ਕਦਮ ਅਹਿਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਪੱਧਰ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਲਾਈਮੇਟ ਇੰਪੈਕਟ ਲੈਬ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਾਈਕਲ ਗ੍ਰੀਨਸਟੋਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 4,51,000 ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਦੱਸਿਆ।

El Nino ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜਲਵਾਯੂ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਆਮ ਪੈਟਰਨ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਅਲ ਨੀਨੋ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਤਾਪਮਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 4.51 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਹੈ। ਅਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਹਤਰ ਯੋਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਬੇਹੱਦ ਗਰਮੀ, ਸੋਕਾ, ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੌਸਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।