Delhi Air Pollution : ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (AQI) 352 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧੁੰਦ (ਸਮੌਗ) ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਚਾਦਰ ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। PM10 ਅਤੇ PM2.5 ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ 7:05 ਵਜੇ ਤੱਕ, ਕਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ (monitoring stations) ‘ਤੇ AQI ਦਾ ਪੱਧਰ ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
AQI 400 ਤੋਂ ਪਾਰ
IIT ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ AQI 425 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ITO ‘ਤੇ 415, ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ‘ਤੇ 403, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੌਰਥ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਪੂਸਾ (Pusa) ਵਿੱਚ 402-402, ਅਤੇ ਬੁਰਾੜੀ ਕਰਾਸਿੰਗ ‘ਤੇ 400 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹੋਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ AQI 386, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (JNU) ਵਿੱਚ 383, ਅਕਸ਼ਰਧਾਮ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ 365, ਆਰ.ਕੇ. ਪੁਰਮ ਵਿੱਚ 339, ਓਖਲਾ ਫੇਜ਼-2 ਵਿੱਚ 330 ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ 325 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕੁਝ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ AQI ਦਾ ਪੱਧਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਸੀ—ਨਜਫਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 298, IGNOU-ਮੈਦਾਨ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ 278, ਅਤੇ IMD ਲੋਧੀ ਰੋਡ (IITM) ‘ਤੇ 280—ਇਹ ਸਾਰੇ ‘ਖਰਾਬ’ (poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਛਾਉਣੀ (Cantonment) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ AQI 165 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ‘ਦਰਮਿਆਨੀ’ (moderate) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ GRAP-3 ਲਾਗੂ
6 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮਿਸ਼ਨ (CAQM) ਨੇ NCR ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ GRAP-3 ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ।
ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਜੋਖਮ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਬਰੀਕ ਕਣਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ 10 ਤੋਂ 16 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਚਤ ਡੇਟਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸਿਹਤ ਨਤੀਜੇ ਹੁਣ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਸਗੋਂ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਪਾਚਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

मेष: दिन शुभ रहेगा...