ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਲ, ਨੇਪਾਲ ‘ਡਿਜਿਟਲ ਕੈਦਖਾਨਾ’; ਤਿਬਤੀ ਭੁਗਤ ਰਹੇ ਸਜ਼ਾ

20 December 2025 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੈਸਕ: ਅਮਰੀਕੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਹਕੀਕਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਡੰਬਨਾਪੂਰਨ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਜਿਹੜੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਦ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਸਿਲਿਕਾਨ ਵੈਲੀ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਚੀਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਅਮੇਜ਼ਨ ਵੈੱਬ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਿਕਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਦਾਹੁਆ ਨੂੰ ਕਲਾਉਡ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਵਪਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਐਂਟਿਟੀ ਲਿਸਟ ’ਤੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ED ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਜ਼ਬਤ

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿਬਬਤੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਮਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਿਬਬਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਇਕ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਤਿਬਬਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਖ਼ਤ ਸਰਹੱਦੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਚੀਨ-ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਵਧਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਫੀਡ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।

ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਰੇਡੀਓ ਸਿਸਟਮ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। 2016 ਵਿੱਚ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੀ “ਸੇਫ ਸਿਟੀ” ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜੋ ਹੁਣ “ਸਰਵੇਲੈਂਸ ਸਿਟੀ” ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲੱਗੇ ਕੈਮਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਗੋਂ ਚਿਹਰਾ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਨੇਪਾਲ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ 1,389 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਜਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਸਰ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਢਾਂਚਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਮਸਤਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਡੋਮ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਡਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਕੈਮਰੇ ਹਿਕਵਿਜ਼ਨ ਦਾਹੁਆ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਿਊ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਸਿਸਟਮ ਏਆਈ ਅਤੇ ਫੇਸ਼ਲ ਰਿਕਗਨਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਸਾਂਭ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।

WATCH VIDEO: Balluana| ਪਸ਼ੂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਪਲਟੀ ਪਿਕਅਪ ਗੱਡੀ,ਦੇਖੋ ਮੌਕੇ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ

ਅਮਰੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ’ਤੇ ਪਕੜ ਬਣਾਈ। ਹੁਣ ਹੂਆਵੇਈ ਹਿਕਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਦਾਹੁਆ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵੇਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਮੁਸਤਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋ ਮੰਥਾਂਗ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਡੋਮ ਤਿਬਬਤੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਡਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹਾਂ ਪਰ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਰਗਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਤਿਬਬਤੀ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।