CBSE ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਨਵਾਂ ਪਾਠਕ੍ਰਮ : 6ਵੀਂ ਜਮਾਤ ‘ਚ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ ਤਿੰਨ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ; ਨੌਵੀਂ ‘ਚ ਕੀਤੇ ਇਹ ਬਦਲਾਅ

6 months ਪਹਿਲਾ

CBSE News : ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (ਸੀਬੀਐਸਈ) ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਦਲਾਅ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 2026-27 ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ‘ਤਿੰਨ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਫਾਰਮੂਲਾ’ ਨੂੰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਲਈ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2027-28 ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ‘ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਥਿੰਕਿੰਗ ਐਂਡ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ’ (ਸੀਟੀ ਅਤੇ ਏਆਈ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਵੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

BREAKING : ‘ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ’, CM ਮਾਨ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕਾਰਡ

ਤਿੰਨ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਫਾਰਮੂਲਾ

ਸੀਬੀਐਸਈ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੇਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ: R1, R2, ਅਤੇ R3। R1 (ਭਾਸ਼ਾ 1) ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ; R2 ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ; ਅਤੇ R3 (ਤੀਜੀ ਭਾਸ਼ਾ) 2026-27 ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 6ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2030-31 ਸੈਸ਼ਨ ਤੱਕ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

R1 ਅਤੇ R2 ਲਈ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। CBSE ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ: “ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ – ਅਰਥਾਤ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ – 42 ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਸਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।”

9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

2026-27 ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ 80-ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਪੇਪਰ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ‘ਐਡਵਾਂਸਡ’ ਕੰਪੋਨੈਂਟ ਵਿੱਚ 25-ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਪੇਪਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਚ ਕ੍ਰਮ ਸੋਚਣ ਦੇ ਹੁਨਰ (HOTS) ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਗਣਿਤ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ‘ਮੂਲ’ ਅਤੇ ‘ਮਿਆਰੀ’ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਲਵੇਗਾ। ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਇਹ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਸਟੈਂਡਰਡ + ਐਡਵਾਂਸਡ) 2026-27 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਤੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 2028 ਵਿੱਚ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਨਵਾਂ ਪਾਠਕ੍ਰਮ
ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜੋ ‘ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਢਾਂਚਾ’ (NCFSE 2023) ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਤਿਹਾਸ, ਭੂਗੋਲ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਲਾਂਕਣ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਥਿਊਰੀ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ 80 ਅੰਕ ਹੋਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ 20 ਅੰਕ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।