LIFE STYLE DESK : ਅਕਸਰ ਡਿੱਗਣ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਸੱਟ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਨੀਲ ਪੈ ਜਾਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਲ ਪੈਣ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਦਰਦ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਪੁਣੇ ਦੇ Inamdar Multispeciality Hospital ਦੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਹੇਮਾਟੋਲੋਜਿਸਟ Dr. Urmi Sheth ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ?
Haemophilia ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਮਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ‘ਕਲੌਟਿੰਗ ਫੈਕਟਰਸ’ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ Factor VIII ਜਾਂ Factor IX ਦੀ ਘਾਟ।
ਆਮ ਲੱਛਣ ਜੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ
ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਸੱਟ ‘ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਲ ਪੈਣਾ
ਜੋੜਾਂ (ਗੋਡੇ, ਗਿੱਟੇ, ਕੋਹਣੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ
ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੂਨ ਵਗਣਾ
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਕਸੀਰ (ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਆਉਣਾ)
ਜੋੜਾਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਖਤਰਨਾਕ?
ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੂਨ ਵਗਣਾ (internal bleeding) ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਲਕੇ ਦਰਦ ਜਾਂ ਜਕੜਨ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ:
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਨੁਕਸਾਨ
ਕੀ ਹਰ ਨੀਲ ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। ਹਰ ਵਾਰ ਨੀਲ ਪੈਣਾ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
ਪਲੇਟਲੇਟਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਕਮੀ
ਜਿਗਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ
Von Willebrand Disease
ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ
ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ:
ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਫੈਮਿਲੀ ਹਿਸਟਰੀ
ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ (Coagulation Profile)
ਕਲੌਟਿੰਗ ਫੈਕਟਰ (Factor VIII / IX) ਦੀ ਜਾਂਚ
ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਲਾਹ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ:
ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਨੀਲ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ
ਛੋਟੀ ਸੱਟ ‘ਤੇ ਵੀ ਸੋਜ ਜਾਂ ਦਰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਕਸੀਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ Haemophilia ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਆਮ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਰੀਰ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸੰਕੇਤ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿਹਤ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਓ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪਏ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।