ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹਰ ਸਾਲ 11 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਡਿੱਗ ਰਹੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਤਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਾ

10 March 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਪੰਜਾਬ ਡੈਸਕ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 12 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਪਿਲਰ ਵਿੱਚ ਦਰਾਰਾਂ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦਰਾਰਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੌਲੀ‑ਹੌਲੀ ਡਿੱਗਣ ਕਾਰਨ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੂਗਰਭ (ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਹਿੱਸਾ)

ਜਲ ਦੀ ਖਿੱਚ। ਇਹ ਖੋਜ ਇਸ ਸਾਲ Nature ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਜਰਮਨੀ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਬਜਟ ਸੈਸ਼ਨ : ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ਤੱਕ ਗੂੰਜੇ ਵੱਡੇ ਮੁੱਦੇ..

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਧਸਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਚਿੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ 12 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। 2015 ਤੋਂ 2023 ਤੱਕ ਦੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ 878 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜ਼ਮੀਨ ਧਸ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਾਟਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 11 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ 100 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 2,200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਅਗਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 11,000 ਇਮਾਰਤਾਂ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਜਲੰਧਰ ‘ਚ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ — ASI 8 ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਂਦੇ ਰੰਗੇ ਹੱਥੀਂ ਕਾਬੂ

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਗਰਭ ਜਲ ਦੀ ਬੇਹਿਸਾਬ ਖਿੱਚ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਦਬਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਹੌਲੀ‑ਹੌਲੀ ਧਸਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਰਗੇ 3 ਕਰੋੜ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਭੂਚਾਲ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਜੇ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਧਸਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਕਾਰਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉਖੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ 5 ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਵੀ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

BREAKING: ਫੈਜ਼ਪੁਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਲੁੱਟ ਦਾ ਖੇਡ ਬੇਨਕਾਬ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ…

ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹੱਲ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਵਾਰਕਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵਰਖਾ ਜਲ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਪਿੱਟ ਬਣਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭੂਗਰਭ ਜਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁੜ ਉੱਪਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਯਤਨ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਧਸਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨੋ‑ਬਿਲਡ ਜ਼ੋਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਭੂਗਰਭ ਜਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ, ਵਰਖਾ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸਤਹੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਲਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਲਦੀ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

delhi-land-sinking-11-centimeters