PM ਮੋਦੀ ਵਲੋਂ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ—ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਕ੍ਰਾਂਤਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਨ

27 February 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ‘ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

PM ਮੋਦੀ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ X ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ, “ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ‘ਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਯਾਦ ਰਹਿਣਗੇ।”

ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ PM ਮੋਦੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਅਮਰ ਕ੍ਰਾਂਤਿਕਾਰੀ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਨਿਆਇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਬਹਾਦਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ।”

ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚੋਟ ਤੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸ਼ੁਰੂ

ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1906 ਨੂੰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਲੀਰਾਜਪੁਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਸੀਤਾਰਾਮ ਤਿਵਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਏ। ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ “ਆਜ਼ਾਦ”, ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ “ਸਵਤੰਤਰਤਾ” ਅਤੇ ਪਤਾ “ਜੇਲ੍ਹ” ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਨਿਡਰ ਜਵਾਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਆਜ਼ਾਦ” ਨਾਮ ਸਦਾ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

1922 ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਵਲੋਂ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ‘ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਬਹੁਤ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਰਾਹ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ।

ਉਹ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਅਤੇ ਸਚਿੰਦਰਨਾਥ ਸੈਨਿਆਲ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਆਰਮੀ (HRA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ 1925 ਦੀ ਕਾਕੋਰੀ ਟ੍ਰੇਨ ਲੁੱਟ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਸੀ।

1928 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ HRA ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (HSRA) ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਗਣਤੰਤਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਜ਼ਾਦ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਨੇ ਜੌਨ ਸਾਂਡਰਜ਼ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਲਿਸ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

ਆਜ਼ਾਦ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਹੇਠ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਟੂਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਨੇ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ 1929 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਨੇਹਾ ਦੇਣਾ ਸੀ।

ਇੰਦੌਰ ਤੇ ਜੌਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਫੱਟੀ, ਅੱਗ ਲੱਗੀ—ਦੋ ਜ਼ਖ਼ਮੀ, ਫਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਸੰਭਾਲੀ..

ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਨਾਮ 1929 ਵਿੱਚ ਵਾਇਸਰਾਇ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੋਚ ਦਾ ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਸੀ।

1928 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਹ ਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ HRA ਨੂੰ HSRA ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਬੀਜੋਇ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਹਾ, ਸ਼ਿਵ ਵਰਮਾ, ਜੈਦੇਵ ਕਪੂਰ, ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵੋਹਰਾ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਇਸ ਪੁਨਰਗਠਨ ਨਾਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਲਕਸ਼ ਬਣਾਇਆ।

ਆਜ਼ਾਦ ਨੂੰ HSRA ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੰਗਠਿਤ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।

27 ਫਰਵਰੀ 1931 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਨੂੰ ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਪਾਰਕ, ਅਲਾਹਾਬਾਦ (ਹੁਣ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ) ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਗੋਲੀ ਤੱਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲਈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾ ਆ ਸਕਣ—ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ‘ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।

pm-modi-tribute-to-chandrashekhar-azad-immortal