ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ 4000 ਸ਼ਿਲਪਕਾਰਾਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਮ ਮੰਦਰ

30 November 2025 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਅਯੋਧਿਆ: 25 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ‘ਤੇ ਧਰਮਧ੍ਵਜਾ ਰੋਹਣ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਮਾਰੋਹ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਚੋਣ ਅਭਿਆਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 4000 ਸ਼ਿਲਪਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਿਰਮਾਣ ‘ਤੇ 1800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਈ। ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮੰਦਰ 161 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ 235 ਫੁੱਟ ਚੌੜਾ ਅਤੇ 360 ਫੁੱਟ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਸਮੱਗਰੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬੰਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆਏ ਗਏ ਬਲੂਆ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੰਗ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਬਾਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਲ ਵੀ ਟਾਈਟੇਨਿਅਮ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਮੇਂ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਰੂੜਕੀ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਆਈਆਈਟੀ ਮਦਰਾਸ, ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ, ਆਈਆਈਟੀ ਮੁੰਬਈ, ਆਈਆਈਟੀ ਗੁਵਾਹਾਟੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਸਟ੍ਰੋਫਿਜ਼ਿਕਸ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। 25 ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਸਮਾਰੋਹ ਇਸਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਹੁਣ 2026 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸੀਮਾ ਦੀ ਕੰਧ ਅਤੇ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਨਾਗਰਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਗਰਭਗ੍ਰਿਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜ ਹੋਰ ਮੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਉਦਯੋਗਿਕ ਮਾਸ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਮੀਥੇਨ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਵਰਤੋਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ ਨਿਕਾਸ

ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੱਲ 3000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮੰਦਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਖਰਚੇ ਗਏ। ਇਸ ਵਿੱਚ 12.50 ਟਨ ਟਾਈਟੇਨਿਅਮ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਮੈਟਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 31 ਜਾਲੀਆਂ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਮੁੱਖ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ 160 ਖੰਭ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਉਕੇਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਨਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਲੱਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਦਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।

ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 47 ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 14 ਭੂਤਲ ‘ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਮੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ‘ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦਰਬਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮਕਰਾਨਾ ਸਫ਼ੈਦ ਸੰਗਮਰਮਰ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਜ਼ਿਲ ‘ਤੇ 132 ਖੰਭ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਉਕੇਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੰਡਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ, ਰੰਗ, ਗੀਤ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਮੰਦਰ ਪਰਿਸਰ ਦੇ ਬਾਹਰਲੀ ਕੰਧ 750 ਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਅਤੇ 14 ਫੁੱਟ ਮੋਟੀ ਹੈ। ਭੂਤਲ ‘ਤੇ ਛੇ ਮੰਦਰ ਹਨ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਦੇਵੀ ਭਗਵਤੀ, ਗਣੇਸ਼, ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਉੱਪਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ‘ਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਪਥ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਰਸਾਈ ਹੈ। ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਮੰਦਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ ਹੈ।

BREAKING NEWS: ਲੁਧਿਆਣਾ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਧਮਾਕਾ ,ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਮੌਤ, ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ