Hakini Mudra: ਅੱਜ ਦੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਕਾਗਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਮਨ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਕਿਨੀ ਮੁਦਰਾ ਵੀ ਯੋਗ ਦੀ ਇੱਕ ਸੌਖੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਘਰ ਬੈਠੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਕਿਨੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ
ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਿਆਨ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਇਕਾਗਰਤਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਹਾਕਿਨੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਕਿਨੀ ਮੁਦਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਯੋਗ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੋ। ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਆਸਨ ਵਿਛਾ ਕੇ ਜਾਂ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਬੈਠਣ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਸਿੱਧੀ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਛੁਹਾਓ। ਉਂਗਲਾਂ ‘ਤੇ ਬੇਲੋੜਾ ਦਬਾਅ ਨਾ ਪਾਓ।
ਹੁਣ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਲਓ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਛੱਡੋ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ‘ਤੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ। ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਇਸੇ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਅਭਿਆਸ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁਦਰਾ ਕਰ ਸਕੋ।
ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਮਾਂ
ਹਾਕਿਨੀ ਮੁਦਰਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਲਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਮੁਤਾਬਕ ਸਮਾਂ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਭਿਆਸ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ।
ਇਸ ਮੁਦਰਾ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਇਸ ਲਈ ਕੱਢਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਆਦਤ ਵੀ ਅਪਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਾਕਿਨੀ ਮੁਦਰਾ ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਤਣਾਅ, ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ। ਜੇਕਰ ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।