
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਨਿਊਜ਼ : ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਪਰ ਅਕਸਰ ਗਲਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਣ ਬਦਲ ਕੇ PMOS (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome) ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ The Lancet ਵਰਗੇ ਮੈਡੀਕਲ ਜਰਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਪਈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ “PCOS” ਬਹੁਤ ਸੀਮਿਤ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਡਕੋਸ਼ (ovary) ਅਤੇ ਗੱਠਾਂ (cysts) ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚਕਈ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਠਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਿਮਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ
ਇਹ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਵਾਂ ਨਾਮ PMOS ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਜਟਿਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
PMOS ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਰਥ
Polyendocrine: ਕਈ ਹਾਰਮੋਨ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
Metabolic: ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ, ਇਨਸੁਲਿਨ ਰੋਧ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ
Ovarian: ਅੰਡਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਸਟਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
Syndrome: ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ਕਾਰਨ:
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
ਸਿਰਫ਼ ਬਾਂਝਪਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ
ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ
ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਰਮ (stigma) ਵੀ ਜੁੜੀ ਰਹੀ
ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਇਸ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
PMOS ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ:
ਮਾਹਵਾਰੀ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣਾ
ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਵਧੇ ਵਾਲ
ਭਾਰ ਵਧਣਾ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਇਨਸੁਲਿਨ ਰੋਧ
ਗਰਭਧਾਰਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ
ਹਾਰਮੋਨ ਅਸੰਤੁਲਨ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਖਤਰੇ
PMOS ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ
ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ
ਫੈਟੀ ਲਿਵਰ
ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ
ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:
ਘੱਟ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ
ਜੰਕ ਫੂਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਡਾਇਟ
ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ
ਮੋਟਾਪਾ
ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨ
ਅਧਿਐਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ 3.7% ਤੋਂ 22% ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਇਲਾਜ ਬਦਲਿਆ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। ਨਾਂ ਬਦਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਲਾਜ ਉਹੀ ਹੈ:
ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ
ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ
ਵਜ਼ਨ ਕੰਟਰੋਲ
ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ
ਜਰੂਰਤ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਹਾਰਮੋਨ ਥੈਰੇਪੀ (ਜਿਵੇਂ Metformin ਆਦਿ)
ਹੁਣ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਹੁੰਚ
ਮਾਹਿਰ ਹੁਣ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਲਾਜ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਟੀਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ:
ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨੋਲੋਜਿਸਟ
ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ
ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨਿਸਟ
ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨ
PCOS ਤੋਂ PMOS ਤੱਕ ਦਾ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧੇਗੀ, ਪਛਾਣ ਜਲਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣੇਗਾ।