ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੈਸਕ: ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਦੀ ਵਿਵਾਦਿਤ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਉਠੀ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਥਾਈਲੈਂਡ ਨੇ ਕੈਂਬੋਡੀਆਈ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਈ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਕੈਂਬੋਡੀਆਈ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਡੀਲ ਤੋੜਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀਨੇਟ ਅਧਿਆਕਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੁਨ ਸੈਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੜੀ ਲੜਾਈ ਲੜੇਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭੜਕਿਆ ਜਦੋਂ ਐਤਵਾਰ ਰਾਤ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਝੜਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਈ ਸਿਪਾਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ਵਿਰਾਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲਾਹੌਰ ਕਾਨਫਰੰਸ ‘ਚ ਦਿਲਜੀਤ ਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸ਼ਲਾਘਾ
ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ਾਰੋਪਣ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਨ ਸੈਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਸੰਯਮ ਦਿਖਾਇਆ ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਥਾਈ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਥਾਈ ਫੌਜ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਕੈਂਬੋਡੀਆਈ ਫੌਜ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਸਾਕੇਓ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ‘ਤੇ ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਦਾਗੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਤਾਹਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਥਾਈ ਫੌਜੀ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਹੁਨ ਸੈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੀ ਸੰਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲੜਨ ‘ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੈ।
ਤਾਜ਼ਾ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕੈਂਬੋਡੀਆਈ ਫੌਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਹ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਥਾਈ ਫੌਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨੱਤੀ ਸਿਪਾਹੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਥਾਈ ਰਿਅਰ ਐਡਮਿਰਲ ਸੁਰਾਸੰਤ ਕੋਂਗਸਿਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਨੇਵੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਥਾਈਲੈਂਡ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਹਮਲੇ ਰੁਕਣ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।
ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਆਰਮੀ ਰੀਜਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਸਰਹੱਦੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸੌ ਅਸਥਾਈ ਕੈਂਪ ਬਣਾਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਨੇ ਵੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਲਾਇਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਥਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਨੁਤਿਨ ਚਾਰਨਵੀਰਾਕੁਲ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਥਾਈਲੈਂਡ ਨੇ ਕਦੇ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀ ਪਰ ਆਪਣੀ ਸੰਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 800 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਬੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਣਾਅ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੰਘਰਸ਼ਵਿਰਾਮ ਨੂੰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਨੇ ਮੱਧਸਥਤਾ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਸੀ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰ ਹਟਾਉਣ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੋਕਣ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੀਆਂ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਥਾਈਲੈਂਡ ਸੰਘਰਸ਼ਵਿਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਫੜੇ ਗਏ 18 ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ। ਥਾਈਲੈਂਡ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਨੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੀਆਂ ਬਿਛਾਈਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਥਾਈ ਸਿਪਾਹੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸੁਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ 1999 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਥਾਈਲੈਂਡ ਨੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੋਕਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਹਾਸਚਿਵ ਐਂਟੋਨਿਓ ਗੁਟੇਰਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਹਿੰਸਾ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ‘ਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ਵਿਰਾਮ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਹੱਲ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੈਂਬੋਡੀਆ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਵਾਪਰੀ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੈ ਬਲਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

मेष: दिन शुभ रहेगा...