ਨੈਸ਼ਨਲ ਨਿਊਜ਼ : ਦੇਸ਼ ਦੀ ਗਿਗ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸੰਕਟ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 17 ਮਈ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਗਿਗ ਵਰਕਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਐਪ-ਅਧਾਰਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ Ola, Uber, Swiggy, Zomato, Zepto ਅਤੇ Blinkit ‘ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹੜਤਾਲ ਦੁਪਹਿਰ 12 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਡਿਲੀਵਰੀ ਅਤੇ ਰਾਈਡ-ਹੇਲਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਗਿਗ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸਰਵਿਸ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ (GIPSWU) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹3 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਵਾਧੇ ਨੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਆਰਡਰ ਕਮਾਈ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਨਸੈਂਟਿਵ ਸਿਸਟਮ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਰਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘੱਟ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਕਾਰਨ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ?
ਹੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
ਕੈਬ ਅਤੇ ਬਾਈਕ ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ (Ola, Uber, Rapido)
ਫੂਡ ਡਿਲੀਵਰੀ (Swiggy, Zomato)
ਕਵਿਕ ਕਾਮਰਸ ਡਿਲੀਵਰੀ (Zepto, Blinkit)
ਈ-ਕਾਮਰਸ ਡਿਲੀਵਰੀ (Amazon, Flipkart, Meesho, Myntra)
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਰਡਰ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਜਾਂ ਅਣਉਪਲਬਧਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਵਰਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਗਾਂ
ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ₹20 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਰ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਫਿਊਲ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਕਮਾਈ ਵਧਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਨਸੈਂਟਿਵ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਡਿਲੀਵਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਵਾਧੂ ਭੱਤਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀਮਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੇ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਤਣਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫਿਊਲ ਮਾਰਕੀਟ ‘ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਤੇ ਕਲਾਉਡ ਕਿਚਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧੀ ,ਆਰਡਰ ਵਾਲੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ। ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਿਆ। ਕਈ ਉਦਯੋਗ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਫੂਡ ਡਿਲੀਵਰੀ ਆਰਡਰ 50–70% ਤੱਕ ਘਟਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗਿਗ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਵਰਕਰ ਖੇਤਰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਿਗ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਗ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2020–21 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 77 ਲੱਖ ਸੀ, ਜੋ 2029–30 ਤੱਕ 2.3 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਅਗਲਾ ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੇ ਹੜਤਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਐਤਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਫੂਡ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ
ਕੈਬ ਉਪਲਬਧਤਾ ਘੱਟ ਕਵਿਕ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੰਗਾਂ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।