ਅਜ਼ਬ ਗ਼ਜ਼ਬ : ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਲਦਲੀ ਖੇਤਰ Everglades ਵਿੱਚ ਬਰਮੀ ਅਜਗਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੱਪ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਲਗਭਗ 120 ਅੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਲੱਭੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਅੰਡੇ ਫੁੱਟਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੱਪ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਤੁਲਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਹੇ ਪਰਿਸਥਿਤਕੀ ਤੰਤਰ ਲਈ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਖੋਜ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੱਪ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੇਵਿਨ ਪਾਵਲਿਡਿਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਦਲਦਲੀ ਘਾਹ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਇਹ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵੀਡੀਓ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ, ਚਿੱਟੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁੱਲ ਲਗਭਗ 120 ਅੰਡੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਮਾਦਾ ਅਜਗਰ ਇੱਕੋ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਬਰਮੀ ਅਜਗਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਕਈ ਸੱਪ ਕੈਦ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ ਜਾਂ ਜਾਨਬੁੱਝ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗੀ।
ਇਹ ਅਜਗਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਅਤੇ 15 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲੰਬੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਰੇ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਮਗਰਮੱਛ ਤੱਕ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਗਰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਬਾਲਗ ਹਿਰਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।
ਅਮਰੀਕੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਅਜਗਰ ਸਥਾਨਕ ਪਰਿਸਥਿਤਕੀ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਮੂਲ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਰੈਕੂਨ, ਓਪੋਸਮ ਅਤੇ ਬੌਬਕੈਟ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 80 ਤੋਂ 99 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਤੁਲਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਏਜੰਸੀਆਂ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਫੰਡ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਗਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਡਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਜਗਰ ਫੜਨ ਲਈ ਇਨਾਮੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ “Florida Python Challenge” ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਗਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਐਵਰਗਲੇਡਜ਼ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪਰਿਸਥਿਤਕੀ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਹੈ।