ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ, ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ (Deadlines) ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਬੌਸ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗਰਮਾ-ਗਰਮ ਬਹਿਸ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸਾ ਆਉਣਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਲਿਖੀ ਕੋਈ ਗਲਤ ਈਮੇਲ ਜਾਂ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਗਏ ਅਣਉਚਿਤ ਸ਼ਬਦ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨਿਊਰੋਐਨਾਟੋਮਿਸਟ ਡਾ. ਜਿਲ ਬੋਲਟੇ ਟੇਲਰ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ “90-ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਨਿਯਮ” ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਸਾਇਣਕ ਉਬਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ 90 ਸਕਿੰਟ (ਯਾਨੀ ਡੇਢ ਮਿੰਟ) ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੈਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਆਦਤ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜੋਂ:
ਬਦਰੀਨਾਥ ਧਾਮ ਨੇੜੇ ਟੁੱਟਿਆ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ! ਹਿਮਾਲਿਆ ‘ਚ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਮਿਜ਼ਾਜ ਨੇ ਵਧਾਈ ਚਿੰਤਾ; ਕੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ?
ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਸਰਲ 3-ਕਦਮਾਂ ਵਾਲਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਖ਼ੂਨ ਉਬਲਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੁਕੋ, ਕੀਬੋਰਡ ‘ਤੇ ਟਾਈਪ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਓ। ਦੂਜੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲੋ, ਯਾਨੀ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਪੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਓ ਜਾਂ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭਟਕ ਸਕੇ। ਤੀਜੇ ਕਦਮ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਕਸ ਬ੍ਰੀਥਿੰਗ’ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 4 ਸਕਿੰਟ ਲਈ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਣਾ, 4 ਸਕਿੰਟ ਲਈ ਰੋਕਣਾ ਅਤੇ 4 ਸਕਿੰਟ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਛੱਡਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਸਾਡੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਫਾਇਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ‘ਰਿਐਕਟ’ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ‘ਰਿਸਪੌਂਡ’ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਕਰੀਅਰ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਦਫ਼ਤਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਡੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਗੁਣ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂ ਬਰਨਆਉਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਦੌਰਾਨ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖੁਦ ਨੂੰ 90 ਸਕਿੰਟ ਦਾ “ਕੂਲਿੰਗ-ਆਫ ਪੀਰੀਅਡ” ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਓ।
(Disclaimer): ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ। “90-ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਨਿਯਮ” ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗੰਭੀਰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ, ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ (ਚਿੰਤਾ) ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਕਾਊਂਸਲਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
harvard-neuroscientist-secret