ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਲੋਕ ਦਵਾਈ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਕੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ। ਗਲਤ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਹੀ Food-Drug Interaction (FDI) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Food-Drug Interaction (FDI) ਕੀ ਹੈ?
FDI ਉਹ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਦਵਾਈ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਵਧਾ ਜਾਂ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਕਈ ਵਾਰ ਗੰਭੀਰ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਕਈ ਦਵਾਈਆਂ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਜਾਂ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੋਜਨ-ਦਵਾਈ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਦਵਾਈ ਦੇ ਸੋਖਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਮਿਲ ਕੇ ਨਵੀਂ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਮਿਨਰਲ ਦੇ ਸੋਖਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
ਕਿਹੜੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਭੋਜਨ ਨਾ ਲਵੋ?
- ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ
ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਖਾਓ:
ਦੁੱਧ
ਦਹੀਂ
ਪਨੀਰ
ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਸਪਲੀਮੈਂਟ
ਇਹ ਦਵਾਈ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ
- ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਦਵਾਈ
ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ:
ਸੋਇਆ ਉਤਪਾਦ (ਸੋਇਆਬੀਨ, ਸੋਇਆ ਦੁੱਧ)
ਅਖਰੋਟ
ਹਾਈ ਫਾਈਬਰ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ
ਇਹ ਦਵਾਈ ਦੇ ਸੋਖਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਂਦੇ ਹਨ
ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਅੰਤਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਲੈਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
ਕੁਝ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 30 ਮਿੰਟ ਤੋਂ 2 ਘੰਟੇ ਦਾ ਅੰਤਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਲੇਬਲ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਮੰਨੋ
ਗਲਤ ਸੁਮੇਲ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਜੇ ਦਵਾਈ ਗਲਤ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਲੈ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ
ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ
ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਉਲਟੀਆਂ
ਐਲਰਜੀ ਰਿਐਕਸ਼ਨ
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ
ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ
ਕੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵੀ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਆਇਰਨ ਇਕੱਠੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਸੋਖਣ ਘਟਦਾ ਹੈ
ਆਇਰਨ ਸਿਟਰਿਕ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਸੋਖਦਾ ਹੈ
ਦੁੱਧ ਆਇਰਨ ਦੇ ਸੋਖਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਹਾਈ ਫਾਈਬਰ ਭੋਜਨ ਕੁਝ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਹੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਵਾਈ ਦਾ ਲੇਬਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਦਵਾਈ ਲਵੋ।