‘ਮਾਤਾ ਦੀ ਚੌਂਕੀ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਨਾ ਕਰੋ ਇਹ ਗਲਤੀ ; ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ‘ਅਖੰਡ ਜੋਤ’ ਤਕ ਜਾਣ ਲਓ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਯਮ

16 hours ਪਹਿਲਾ

Puja Rules : ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਨਾ’ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ‘ਮਾਤਾ ਦੀ ਚੌਂਕੀ’ (ਦੇਵੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਣ/ਚੌਕੀ) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਕੁਝ ਖਾਸ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹਨ। ਚੌਂਕੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ‘ਅਖੰਡ ਜੋਤ’ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਆਓ ਆਚਾਰੀਆ ਇੰਦੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ‘ਮਾਤਾ ਦੀ ਚੌਂਕੀ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਸਤੂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੀਏ।

ਸ਼ਾਰਦੀਯ ਨਵਰਾਤਰੀ 2026

ਸ਼ਾਰਦੀਯ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਅਸ਼ਵਿਨ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ’ ਦੀ ‘ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤਿਥੀ’ (ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ) ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ, ਨਵਰਾਤਰੀ ਐਤਵਾਰ, 11 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 19 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੁਸਹਿਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ‘ਮਾਤਾ ਕੀ ਚੌਕੀ’ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ

ਚੌਕੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ : ਵਾਸਤੂ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ’—ਭਾਵ ਘਰ ਦਾ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨਾ—ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ‘ਮਾਤਾ ਦੀ ਚੌਂਕੀ’ ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉੱਥੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ। ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂੰਹ ਉੱਤਰ ਜਾਂ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੋਵੇ।

ਪਵਿੱਤਰਤਾ: ਚੌਕੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਾਈ ਕਰੋ। ਲੱਕੜ ਦੀ ਚੌਕੀ ‘ਤੇ ਸਾਫ਼ ਲਾਲ ਜਾਂ ਪੀਲਾ ਕੱਪੜਾ ਵਿਛਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜਾਂ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਚੱਪਲਾਂ, ਝਾੜੂ, ਕਬਾੜ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਰੱਖੋ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਜਾਂ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ।

ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ: ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਚੌਕੀ ਸਜਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਮੂਰਤੀ, ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਕਲਸ਼ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਖਰਾਬ ਜਾਂ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖਣਾ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਚੌਕੀ ਸਜਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਖੰਡ ਜੋਤ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ‘ਅਖੰਡ ਜੋਤ’ (ਲਗਾਤਾਰ ਜਲਣ ਵਾਲੀ ਜੋਤ) ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਪਰਦਿਆਂ, ਕਾਗਜ਼, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ। ਜੋਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ ਜਿੱਥੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾ ਲੱਗਦੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਹੋਵੇ।

ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ : ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਂ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਚੌਂਕੀ ‘ਤੇ ਨਾ ਪਿਆ ਰਹਿਣ ਦਿਓ ; ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੇ ਰਹੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚੌਂਕੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾ ਹੋਵੇ।