Parivrtta Parsvakonasana: ਸਰੀਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲਚਕ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਯੋਗ ਆਸਨ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੋ।

6 hours ਪਹਿਲਾ

Parivrtta Parsvakonasana: ਭਾਰਤੀ ਯੋਗ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਆਸਨ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵ੍ਰਿੱਤ ਬੱਧ ਪਾਰਸ਼ਵਕੋਣਾਸਨ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਯੋਗ ਆਸਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮੋੜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲਚਕੀਲੇਪਨ, ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰਤਾ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ‘ਪਰਿਵ੍ਰਿੱਤ’ ਦਾ ਅਰਥ ਘੁੰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ‘ਬੱਧ’ ਦਾ ਅਰਥ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ‘ਪਾਰਸ਼ਵਕੋਣ’ ਦਾ ਅਰਥ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੋਣ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਨ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮੋੜ ਕੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਪਾਰਸ਼ਵਕੋਣਾਸਨ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਲਚਕ, ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਆਸਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਕਮਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਜਕੜਨ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਟਾਂ, ਹੈਮਸਟ੍ਰਿੰਗਜ਼, ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਰਿਵ੍ਰਿੱਤ ਬੱਧ ਪਾਰਸ਼ਵਕੋਣਾਸਨ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਚਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਲਕੀ ਜਕੜਨ ਜਾਂ ਬੇਆਰਾਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਆਸਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਬਜ਼ ਅਤੇ ਪੇਟ ਫੁੱਲਣ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।

ਇਸ ਆਸਨ ਦੌਰਾਨ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਣੀਪੁਰ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਆਸਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ, ਮੋਢਿਆਂ, ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਦਰਦ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਆਸਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਮਾਹਿਰ ਸਲਾਹ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।