ਅੰਗੂਰਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਚਮੜੀ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਛਾਲ

20 January 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ: ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਸਿਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਅੰਗੂਰਾਂ ‘ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗੂਰ ਦੀ ਛਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਅਜੀਬ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਪਰੰਤੂ ਲਾਭਕਾਰੀ ਤਰੀਕਾ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮ ਹਥੌੜੀ ਕੰਟਰੋਲ (fine motor control) ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਸਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣ। ਇੱਥੇ ਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਰਤਾ (precision) ਮੁੱਖ ਲਕੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਿਜੇ ਵਰਮਾ ਨੇ 2016 ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ‘ਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦਾ…..

ਅੰਗੂਰ ਦੀ ਛਾਲ ਬਹੁਤ ਨਾਜੁਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਈ ਪਾਸ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਦਬਾਅ ਲਗਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਛਾਲ ਨਾ ਫਟੇ। ਇਹ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਸਲ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਸਿਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਹਾਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗੂਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗੂਰ ਦੀ ਛਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਨਰਮੀ ਅਤੇ ਨਾਜੁਕੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਕਿਉਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਆਓ ਵੇਖੀਏ:

ਅੰਗੂਰ ‘ਤੇ ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼

• ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖਮ ਹਥੌੜੀ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸਲ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਸਥਿਰ ਹੋਣ।
• ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਰਤਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅੰਗੂਰ ਹੀ ਕਿਉਂ

• ਅੰਗੂਰ ਦੀ ਛਾਲ ਬਹੁਤ ਨਾਜੁਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਸੂਈ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
• ਇਹ ਚਮੜੀ ਵਰਗੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲ ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
• ਜੇ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਰੀ, ਕੋਣ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਲਾਭ

• ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
• ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਇਹ ਹੱਥ-ਅੱਖ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਨ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਰਜਰੀ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਗਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਜਾਂ ਅਸਲ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਯਮ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਨਿਰਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗਲਤੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਕੋਣ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਵੀ ਸਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਰਤਨ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾ ਕਰੋ ਇਹ 5 ਗਲਤੀਆਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੇ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੋਸ਼

ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਵਾਲਾ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੱਥ-ਅੱਖ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਨ (hand-eye coordination) ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਗਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਜਾਂ ਅਸਲ ਸਰਜਰੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਯਮ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਨਿਰਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਕ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।