ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਗੋਦ ‘ਚ ਆਇਆ ਸਤਹੀ ਭੂਚਾਲ, ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ

10 months ਪਹਿਲਾ

ਭੂਟਾਨ :ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਪਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਸਿਆ ਸੁੰਦਰ ਭੂਟਾਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ‘ਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ 4:29 ਵਜੇ ਭੂਟਾਨ ‘ਚ 3.1 ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲਾ ਭੂਚਾਲ ਰਿਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਿਰਫ਼ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ‘ਤੇ ਸੀ। ਇਹ “ਸਤਹੀ ਭੂਚਾਲ” ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਊਰਜਾ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਭੂਟਾਨ ਲਈ ਭੂਚਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। 8 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ—ਇੱਕ 2.8 ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਡੂੰਘਾਈ ‘ਤੇ ਅਤੇ ਦੂਜਾ 4.2 ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾ-ਕ੍ਰਮ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚੌਕਸ ਹੋਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭੂਚਾਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਹੀ ਭੂਚਾਲ ਛੋਟੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭੂਟਾਨ ਭੂਚਾਲ ਵਾਲੇ ਜ਼ੋਨ IV ਅਤੇ V ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਏਸ਼ੀਅਨ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਰਿਡਕਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਭੂਚਾਲ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਚਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਫਟਣ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ, ਹੜ੍ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। 2011 ਅਤੇ 2013 ਦੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ‘ਚ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣਾ ਇੱਥੇ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

800 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਵਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਭੜਕਾਇਆ ਗੁੱਸਾ!

ਭੂਟਾਨ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਝਟਕਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ— ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਜ਼ਾ ਸਤਹੀ ਭੂਚਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਖੇਤਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸਦੇ ਝਟਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਢਾਂਚਾਗਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜਾਨੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭੂਟਾਨ ਜੋ ਭੂਚਾਲ ਵਾਲੇ ਜ਼ੋਨ IV ਅਤੇ V ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਲਗਾਤਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦੋ ਹੋਰ ਭੂਚਾਲਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੌਕਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਚਾਲਾਂ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਵਰਗੇ ਪਹਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇਸ਼ੀਅਲ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਫਟਣ, ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ, ਹੜ੍ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 2011 ਅਤੇ 2013 ਦੇ ਤੂਫਾਨਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲਾਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਚਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਕੁਦਰਤੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭੂਟਾਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂਚਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਥਾਈ ਤਿਆਰੀ ਲੋਕ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹੱਲਚਲ ਹਾਲੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ—ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਹ ਹੈ।