Health Tips: ਵਿਪਰੀਤਕਰਣੀ ਮੁਦਰਾ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਸੁਧਾਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਨਸਿਕ ਚੌਕਸੀ ਵਧਾਉਣ ਤੱਕ ਦੇ ਫਾਇਦੇ

2 weeks ਪਹਿਲਾ

Viparit Karani: ਯੋਗ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਦਿਆ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਭੱਜਦੌੜ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰਕ ਥਕਾਵਟ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਆਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਪਰੀਤਕਰਣੀ ਮੁਦਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

‘ਵਿਪਰੀਤਕਰਣੀ’ ਆਸਨ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਉਲਟੀ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਪਰੀਤ’ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਉਲਟਾ’ ਅਤੇ ‘ਕਰਣੀ’ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਕਰਨਾ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਂਗਾਸਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਨ ਸਰੀਰ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਸੌਖਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਉਮਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਪਰੀਤਕਰਣੀ ਆਸਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ‘ਉਲਟੀ ਕਿਰਿਆ ਵਾਲਾ ਆਸਨ’ ਜਾਂ ‘ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਵਾਲਾ ਆਸਨ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੰਧ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਆਸਨ ਗੁਰੂਤਵਾਕਰਸ਼ਣ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਪਸ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਵੱਲ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਈਪੋਐਕਟਿਵ ਥਾਇਰਾਇਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਪਰੀਤਕਰਣੀ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਤੰਤਰਿਕਾ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਚੌਕਸੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਆਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਜਠਰਾਗਨੀ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ, ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ 5 ਤੋਂ 10 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਮਾਂ ਵਧਾਓ। ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।