ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਮਟਕਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਣੀ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੋਰਸ ਬਣਤਰ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਫ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਫਰਿੱਜ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਮਟਕੇ ਦਾ ਪਾਣੀ
ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ “ਸੋਮ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ। ਮਟਕੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਮਟਕੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਸਿਡਿਟੀ, ਗਰਮੀ ਦੇ ਧੱਫੜ ਅਤੇ ਚਿੜਚਿੜੇਪਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਟਕੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲਾਭ
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬੁਝਾਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਮੁੱਲਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਫਰਿੱਜ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹੋਏ ‘ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼’ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਖਾਰੀ (Alkaline) ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੇ pH ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਐਸਿਡਿਟੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਕ ਅੱਗ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਫਿਲਟਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸੁਆਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਕ ਰਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਇਓਡੀਗ੍ਰੇਡੇਬਲ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਦੋਸਤ ਚੋਣ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ :
ਅਰਬਪਤੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਕਰਨ-ਤੇਜਸਵੀ ਦੀ ਐਂਟਰੀ, ਕੀ ‘Desi Bling’ ਲਾਵੇਗਾ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਝੰਡੇ? ਜਾਣੋ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਥੇ
ਮਟਕੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ, ਪਾਚਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਦੋਸਤ ਵਿਕਲਪ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਚੋਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ (ਮਟਕਾ) ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ (ਮਟਕੇ) ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਲਾਭ ਲੈਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਸਹੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਦਰਤੀ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ‘ਅਨਗਲੇਜ਼ਡ’ ਘੜੇ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ ਜੋ ਰਸਾਇਣਕ ਰੰਗਾਂ ਜਾਂ ਪਰਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘੜੇ ਨੂੰ 12-24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਓਂ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਸੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬੁਰਸ਼ ਜਾਂ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਜੂਟ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਹੀ ਭਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹਵਾਦਾਰ ਤੇ ਛਾਂਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਸਟੈਂਡ ਉੱਪਰ ਰੱਖੋ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬਦਲੋ ਅਤੇ ਹਰ 3-4 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘੜੇ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰੋ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਹੀ ਸਟੋਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਜੂਸ ਵਰਗੇ ਪਦਾਰਥ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਦਬੂ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੁਆਦ ਬਦਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ 3 ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ (ਮਟਕੇ) ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਫਰਿੱਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖਾਰਾ (Alkaline) ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਐਸਿਡਿਟੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੀਐਚ (pH) ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਪਾਚਕ ਕਿਰਿਆ (Metabolism) ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਿਲਟਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ 24 ਤੋਂ 36 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਦਲਦੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਹਰ 3-4 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਘੜੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ।
earthen-pot-water-benefits