Parenting Advice : ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਸਣ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰੋ ਹੱਲ

4 months ਪਹਿਲਾ

Child behaviour issues : ਅੱਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਅਕ ਦਬਾਅ, ਵਧਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਲੇਸ਼, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਚੁੱਪਚਾਪ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ? ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੱਛਣ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਲੁਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਇਹਨਾਂ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿਲਡਰਨ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ (ਯੂਨੀਸੇਫ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦੇ ਲੱਛਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੱਛਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਸਲਾਹਕਾਰ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

0-3 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ : ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਚਿਪਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਵਿਵਹਾਰ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਸਤਰਾ ਗਿੱਲਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਅੰਗੂਠਾ ਚੂਸਣਾ – ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਵਧਦੀ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਣਾ, ਵਧਦੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡਰ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ।

4-6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ : ਬਾਲਗਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਰਹਿਣਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ, ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ, ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਖੇਡ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ, ਮੌਖਿਕ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬੇਚੈਨੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

7-12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ : ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਇਕਾਂਤ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਲਗਾਤਾਰ ਡਰ, ਵਧੀ ਹੋਈ ਹਮਲਾਵਰਤਾ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਰ ਦਰਦ ਜਾਂ ਪੇਟ ਦਰਦ – ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

13-17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ : ਡੂੰਘੀ ਉਦਾਸੀ, ਦੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਮਾਪਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਵੱਗਿਆ, ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਵਿਵਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣ: ਥਕਾਵਟ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਸੁੱਕਾ ਮੂੰਹ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਕੰਬਣਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੱਛਣ ਕਿਸੇ ਅੰਤਰੀਵ ਡਾਕਟਰੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ, ਬੋਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਬਣਾ, ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਵਹਾਰ, ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਰਗੇ ਸੰਕੇਤ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ – ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ – ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸਧਾਰਨ ਤਣਾਅ-ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋ:

ਡਾਇਆਫ੍ਰੈਗਮੈਟਿਕ ਸਾਹ ਲੈਣਾ : ਬੱਚੇ ਦੇ ਹੱਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ (ਪੇਟ ਨੂੰ ਗੁਬਾਰੇ ਵਾਂਗ ਫੈਲਣ ਦੇਣਾ) ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਛੱਡਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿਓ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ 5 ਤੋਂ 10 ਵਾਰ ਇਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ।

“ਮੇਰੀ ਖਾਸ ਜਗ੍ਹਾ”: ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੋ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਰੇਤਲਾ ਬੀਚ ਜੋ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਨਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਰੇਤ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਹਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਜ਼ੂਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਸਰਤ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਜਿੱਠਣਾ ਹੈ ਸਿਖਾਓ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ, ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ। ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ, ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੱਛਣ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਬਾਲ ਰੋਗ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ। ਬੱਚੇ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਬੇਲੋੜਾ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।