Yoga Benefits: ਅੱਜ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਮਰ ਦਰਦ, ਗਰਦਨ ਵਿੱਚ ਅਕੜਾਅ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਮ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੁਰਸੀ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਗਲਤ ਬੈਠਣ ਦੇ ਢੰਗ ਕਾਰਨ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ‘ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਜਰੀਆਸਨ ਅਤੇ ਬਿਟਿਲਾਸਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਯੋਗ ਆਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਿੱਲੀ ਅਤੇ ਗਾਂ ਵਰਗੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਟ-ਕਾਊ ਪੋਜ਼ (Cat-Cow Pose) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹ ਲੈਣ ਅਤੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰਜਰੀਆਸਨ-ਬਿਟਿਲਾਸਨ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਲਚਕ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਟਿਲਾਸਨ ਅਤੇ ਮਾਰਜਰੀਆਸਨ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈਅਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਆਸਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਕਮਰ, ਪਿੱਠ, ਪੇਟ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਕਮਰ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜਕੜਨ ਘਟਾਉਣ, ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਲੈਅ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਰਜਰੀਆਸਨ-ਬਿਟਿਲਾਸਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲਚਕ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਆਸਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੀ ਚਰਬੀ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਸਾਇਟਿਕਾ ਅਤੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ, ਗੁੱਟਾਂ, ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣ। ਆਸਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਹਰਕਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਇਹ ਆਸਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਯੋਗ ਰੁਟੀਨ ਦਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।