Brain Aneurysm Symptoms : ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ‘ਬ੍ਰੇਨ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨੇ’ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰੇਨ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰੇਨ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਖੂਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨਾੜੀ ਦੀ ਕੰਧ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਿੱਸਾ ਗੁਬਾਰੇ ਵਾਂਗ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਪਾਉਂਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਬਣੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੂਨ ਵਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ‘ਸਬ-ਅਰਾਕਨੋਇਡ ਹੈਮਰੇਜ’ (subarachnoid hemorrhage) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਨਲੇਵਾ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਵਿਪੁਲ ਗੁਪਤਾ (ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਨਿਊਰੋ-ਇੰਟਰਵੈਨਸ਼ਨਲ ਸਰਜਰੀ, ਸਰ ਐਚ.ਐਨ. ਰਿਲਾਇੰਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਹਸਪਤਾਲ, ਮੁੰਬਈ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਨ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਘੱਟ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੱਛਣ ਦੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਕੇਤ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਫਟਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰੇਨ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਬ੍ਰੇਨ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਟੇ ਹੋਏ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਕਾਰਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸਿਰ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਕਿੰਟਾਂ ਜਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਿਖਰਲੀ ਤੀਬਰਤਾ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਲਟੀ ਆਉਣਾ, ਗਰਦਨ ਅਕੜ ਜਾਣਾ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਦੌਰੇ ਪੈਣਾ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਨਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਉਲਝਣ (confusion) ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਫਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦੋਹਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ, ਪਲਕਾਂ ਦਾ ਝੁਕਣਾ, ਜਾਂ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਹਿਲਜੁਲ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂਚ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ
ਜੇਕਰ ਦਿਮਾਗੀ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਸੀਟੀ ਐਂਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਜਾਂ ਐਮਆਰ ਐਂਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਘਟਾਓ ਐਂਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀ (ਡੀਐਸਏ) ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਉਮਰ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਆਕਾਰ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇਲਾਜ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛੋਟੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਫਟਣ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਖੂਨ ਵਗਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਲਾਜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਐਂਡੋਵੈਸਕੁਲਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਸਰਜੀਕਲ ਕਲਿੱਪਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਐਂਡੋਵੈਸਕੁਲਰ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਕੇ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਹਰ ਸਿਰ ਦਰਦ ਲਈ ਦਿਮਾਗੀ ਸਕੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਿਰ ਦਰਦ ਲਈ ਦਿਮਾਗੀ ਸਕੈਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਖਮ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿਮਾਗੀ ਐਨਿਉਰਿਜ਼ਮ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਆਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਲੱਛਣ ਅਚਾਨਕ, ਗੰਭੀਰ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਰਹੋ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਡਾਕਟਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਰਹੋ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਚਾਨਕ, ਤੀਬਰ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
