Bhai Dooj 2026 : ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤਿਉਹਾਰ ‘ਭਾਈ ਦੂਜ’ ਇਸ ਸਾਲ ਬੁੱਧਵਾਰ, 11 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਭੈਣਾਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਠਾਈਆਂ ਖੁਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਭਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਭਰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ‘ਭਾਉ ਬੀਜ’ ਜਾਂ ‘ਭਾਤਰਾ ਦਵਿਤੀਆ’ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਈ ਦੂਜ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਯਮਰਾਜ (ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤੇ) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਯਮਰਾਜ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਘਰ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਇਸ ਦਿਨ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਹੁਣ ਭਾਈ ਦੂਜ ਮਨਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਤਿਲਕ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣੀਏ।
ਭਾਈ ਦੂਜ 2026 ‘ਤੇ ਤਿਲਕ ਰਸਮ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮਹੂਰਤ
ਭਾਈ ਦੂਜ 2026 ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ 11 ਨਵੰਬਰ, 2026 ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 01:10 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 03:20 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਪੰਚਾਂਗ (ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ) ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਈ ਦੂਜ ਦੀ ਤਿਥੀ 10 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 02:00 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 11 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 03:53 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਭਾਈ ਦੂਜ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ
- ਭਾਈ ਦੂਜ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠੋ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਜਾਂ ਉਬਟਨ (ਰਵਾਇਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਲੇਪ) ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ‘ਪੰਚੋਪਚਾਰ’ (ਪੰਜ ਪੜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ) ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। - ਫਿਰ, ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਲੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ, ਕੁਮਕੁਮ (ਰੋਲੀ), ਅਕਸ਼ਤ (ਸਾਬਤ ਚੌਲ), ਇੱਕ ਦੀਵਾ, ਮਿਠਾਈਆਂ, ਕਲਾਵਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲਾ (ਸੁੱਕਾ ਨਾਰੀਅਲ) ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਥਾਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਭੇਟ ਕਰੋ।
- ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ, ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚੌਂਕੀ ‘ਤੇ ਬਿਠਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਰੁਮਾਲ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੈਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਹਲਦੀ, ਕੁਮਕੁਮ (ਰੋਲੀ) ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਤ (ਸਾਬਤ ਚੌਲ) ਨਾਲ ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਭਰਾ ਦੀ ਗੁੱਟ ‘ਤੇ ਕਲਾਵਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ) ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
- ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭੈਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਿਠਾਈਆਂ ਖੁਆਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ ਛਕਾਉਣ; ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਜੇ ਭਰਾ-ਭੈਣ ਇੱਕੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇ ਭੈਣ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
