Arthritis Warning Signs : ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ‘ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕੜਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ, ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣੀ, ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਰਹਿਣਾ ਗਠੀਏ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਵਧਣ, ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਆਮ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਲਗਾਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਲਾਜੀ ਐਕਸ਼ਨ ਮੈਡੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਆਰਥੋਪੀਡਿਕਸ (ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ) ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ, ਡਾ. ਐਚ.ਐਸ. ਛਾਬੜਾ, ਉਹਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਗਠੀਏ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
ਡਾ. ਐਚ.ਐਸ. ਛਾਬੜਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਠੀਏ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਰਿਊਮੈਟਾਇਡ ਆਰਥਰਾਈਟਸ’ (rheumatoid arthritis) ਅਤੇ ‘ਓਸਟੀਓਆਰਥਰਾਈਟਸ’ (osteoarthritis) ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ।
ਰਿਊਮੈਟਾਇਡ ਆਰਥਰਾਈਟਸ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (immune system) ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੋੜਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਜ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਅਕੜਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਵੇਰੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਕੜਾਅ ਅਕਸਰ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਓਸਟੀਓਆਰਥਰਾਈਟਸ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਕਾਰਟੀਲੇਜ (ਨਰਮ ਹੱਡੀ/ਪਰਤ) ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਰਨ-ਫਿਰਨ, ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਚੁੱਕਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਾਂ ‘ਤੇ ਸੋਜ, ਗਰਮਾਹਟ, ਲਾਲੀ, ਪਕੜ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗਠੀਏ ਦੇ ਉਹ ਲੱਛਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਡਾਕਟਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ‘ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਅਕੜਾਅ, ਸੋਜ, ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਹਿੱਲਣ-ਜੁੱਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਗੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਦਰਦ ਸਮਝ ਕੇ ਖਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿਯਮਤ, ਹਲਕੀ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੋੜਾਂ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
