ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 4 ਜੁਲਾਈ (ਆਈਏਐਨਐਸ)। ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਭੁੱਲਣਾ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਰੱਖਣਾ, ਜਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਾਸ ਏ ਐਂਡ ਐਮ ਹੈਲਥ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਖੋਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਰਨਲ ਨੇਚਰ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਵੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ – ਜਿਸਨੂੰ “ਬੋਧਾਤਮਕ ਲਚਕਤਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੋਧਾਤਮਕ ਲਚਕਤਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਰੰਤ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣਾ ਇਸ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਮਾਗੀ ਕਾਰਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੋਧ ਕੇ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ “ਰਿਵਰਸਲ ਲਰਨਿੰਗ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਆਮ ਚੂਹਿਆਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਨਿਯਮ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਚੂਹਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਹੀ ਬੇਅਸਰ ਢੰਗ ਵਰਤਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ।
ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੂਹਿਆਂ ਨੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ-ਅਧਾਰਤ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਨਵੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਉਸ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੋਈ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਡੀਅਲ ਪ੍ਰੀਫ੍ਰੰਟਲ ਕਾਰਟੈਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਜਿਸਨੂੰ ਸਟ੍ਰਾਈਟਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਵੀ ਇੱਕ ਸਬੰਧ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੋਲੀਨਰਜਿਕ ਇੰਟਰਨਿਊਰੋਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਖਾਸ ਨਸ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟੀ ਹੋਈ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ। ਇਹ ਸੈੱਲ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਨਵੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ: ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਖਾਸ ਦਿਮਾਗੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੋਈ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਚੂਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖੇ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਕਮੀ ਵੀ ਆਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਖੋਜ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਜਾਨਵਰਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
