ਅਗਹਨ ਪੂਰਨਿਮਾ ‘ਤੇ ਹਰੀਹਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਉਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਇਸਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ

2 December 2025 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ : ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ (ਅਗਹਨ) ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਹਰੀਹਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇਕੱਠੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਹਰੀਹਰਨਾਥ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਹਰੀਹਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਅਗਹਨ ਪੂਰਨਿਮਾ ‘ਤੇ ਹਰੀਹਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ (ਰੱਖਿਅਕ) ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ (ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ।

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਹਰੀਹਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਰੀਹਰਨਾਥ ਮੰਦਰ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਗੰਡਕ ਨਦੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

READ ALSO : ਵਿਹਲੇ ਬੈਠਣਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ‘ਚ ਨੱਥੋਕ ਦਾ ਲਵਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ, ਰੌਲੀ ਦਾ ਸਤਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ

ਹਰੀਹਰਨਾਥ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸੋਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਰੀਹਰਨਾਥ ਮੰਦਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਰਲੱਭ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਇੱਕ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਸਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ – ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਊਰਜਾ।

ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ: ਗਜ-ਗ੍ਰਹਿ ਕਹਾਣੀ

ਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ (ਗਜ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਗਰਮੱਛ (ਗ੍ਰਹਿ) ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗਜ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮਗਰਮੱਛ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਅਗਹਨ ਪੂਰਨਿਮਾ ‘ਤੇ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਗਹਨ ਪੂਰਨਿਮਾ ‘ਤੇ ਹਰੀਹਰ ਪੂਜਾ ਦੇ ਲਾਭ

ਹਰੀਹਰਨਾਥ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਭਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ:

ਧਰਮ – ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ

ਅਰਥ – ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ

ਕਾਮ – ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ

ਮੋਕਸ਼ – ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ

ਇਹ ਪੂਜਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਦਭਾਵਨਾ, ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਅਗਹਨ ਪੂਰਨਿਮਾ ‘ਤੇ ਹਰੀਹਰ ਸਨਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਦਿਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਸ਼ਕਤੀ ਭਗਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।

VD : ਮੁੜ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੰਤਰੀ Harpal cheema ਨੇ ਕੀਤਾ ਦਾਅਵਾ