skip to content

Last Updated: November 22, 2026

Dainik Savera Times Logo

ਤੱਤੀ ਤਵੀ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼! ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ 30 ਮਈ 1606 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੰਨਾ।

25 May 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਤੱਤੀ ਤਵੀ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼! ਜਾਣੋ ਕਿਵੇਂ 30 ਮਈ 1606 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੰਨਾ।

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪੁਰਬ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1563 ਨੂੰ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1581 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ। ਗੁਰਤਾ ਗੱਦੀ” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੱਦੀ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਨ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਸਮੀ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕ ਅਧਿਕਾਰਤਾ (ਗੁਰਤਾ) ਅਗਲੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਲਈ ਕਈ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ 1604 ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਅਧਿਆਤਮਕ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਚੁਭਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ (Mughal Empire) ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਮਰਾਜ ਸੀ ਜੋ 1526 ਤੋਂ 1857 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਬਰ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ ਸੀ,   ਜਿਸਨੂੰ 1857 ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜੋਂ:

ਕਲਮ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਧਨੀ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਅੱਗੇ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ‘ਚ ਅਮਰ ਹੋਈ ‘ਬੰਦ-ਬੰਦ’ ਕਟਵਾਉਣ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਪੜੋਂ

 

ਨੰਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਰਾਜਕਾਲ ਖਾਸ ਯੋਗਦਾਨ / ਘਟਨਾ
1 ਬਾਬਰ 1526–1530 ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ
2 ਹਮਾਇੂੰ 1530–1540, 1555–1556 ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰਿਆ, ਪਰਸੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮੁੜ ਰਾਜ
3 ਅਕਬਰ ਮਹਾਨ 1556–1605 ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੁਧਾਰ, ਫਤਿਹਪੁਰ ਸੀਕਰੀ
4 ਜਹਾਂਗੀਰ 1605–1627 ਕਲਾ, ਚਿੱਤਰਕਲਾ, “ਚੇਨ ਆਫ ਜਸਟਿਸ”
5 ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ 1628–1658 ਤਾਜ ਮਹਲ, ਲਾਲ ਕਿਲਾ
6 ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ 1658–1707 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ, ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਠੋਰਤਾ
7 ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ I 1707–1712 ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ
8 ਜਹਾਂਦਾਰ ਸ਼ਾਹ 1712–1713 ਛੋਟਾ ਰਾਜਕਾਲ
9 ਫਰਰੁਖਸਿਯਰ 1713–1719 ਸਈਦ ਭਾਈਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
10 ਰਫੀ-ਉਦ-ਦਰਜਾਤ 1719 ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਰਾਜ
11 ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂ II 1719 ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਰਾਜਕਾਲ
12 ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ (ਰੰਗੀਲਾ) 1719–1748 ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹਮਲਾ, ਮੋਰ ਤਖ਼ਤ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ
13 ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰ 1748–1754 ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਜ
14 ਆਲਮਗੀਰ II 1754–1759 ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
15 ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ II 1759–1806 1761 ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ
16 ਅਕਬਰ ਸ਼ਾਹ II 1806–1837 ਨਾਮਾਤਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਹਾਵੀ
17 ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ II (ਜ਼ਫ਼ਰ) 1837–1857 ਆਖਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, 1857 ਦੀ ਬਗਾਵਤ, ਰੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ

ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਬਾਗੀ ਖੁਸਰੋ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ‘ਤੇ 30 ਮਈ 1606 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਖੁਸਰੋ ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ (ਜਨਮ: 16 ਅਗਸਤ 1587, ਲਾਹੌਰ – ਮੌਤ: 26 ਜਨਵਰੀ 1622, ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ)। ਉਹ ਅਕਬਰ ਮਹਾਨ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਪੋਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ 1606 ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 1622 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ‘ਤੇ ਉਸਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋ ਗਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੀਸ ‘ਤੇ ਗਰਮ ਰੇਤ ਪਾਈ ਗਈ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਡੋਲ ਰਹੇ ਅਤੇ “ਤੇਰਾ ਕੀਆ ਮੀਠਾ ਲਾਗੈ” ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਭਾਣੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਲਾਹੌਰ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ 30 ਮਈ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹੀਦੀ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਅਖੰਡ ਪਾਠ, ਕੀਰਤਨ, ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਠੰਢੇ-ਮਿੱਠੇ ਜਲ ਦੀਆਂ ਛਬੀਲਾਂ ਤੇ ਲੰਗਰ ਲਗਾ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Shaheedi Purab of Guru Arjan Dev Ji

Shaheedi Purab of Guru Arjan Dev Ji

ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ।...

Copyright © 2026 Dainik Savera Times. All rights reserved.