ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਦੈਨਿਕ ਸਵੇਰਾ): ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ‘ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਗੈਰਾਜ’ ‘Aviation Garage’ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। “Aviation Garage” ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ Aircraft Hangar ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਢਾਂਚਾ ਜਿੱਥੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ, ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਸਰਵਿਸਿੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾਈ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਹੂਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੌਸਮੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀਆਂ ਸਦਕਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ (MRO) ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। MRO ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ Maintenance, Repair, and Overhaul , ਇਹ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ, ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਉਡਾਣ-ਯੋਗ ਰਹਿਣ। ਇਹ Aviation Industry ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੇਵਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ:

ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ 96 MRO ਕੇਂਦਰ ਸਨ, ਜੋ 2025 ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ 166 ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ‘ਤੇ IGST ਘਟਾ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 5% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। IGST ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ Integrated Goods and Services Tax ਇਹ ਉਹ ਟੈਕਸ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ‘ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਸਸਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ International market ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ (AAI) ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ‘ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ‘ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ Royalty ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਇਲਟਾਂ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੇਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ:

ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ:

ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ (Forex) ਦੀ ਬਚਤ ਹੋਵੇਗੀ। Forex (ਫੋਰੈਕਸ) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ Foreign Exchange Market ਇਹ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ (currencies) ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ liquid (ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖ਼ਤ ਵਾਲੀ) ਵਿੱਤੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੈ।

ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ।

ਭਾਰਤ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਮੁਰੰਮਤ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰੇਗਾ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਹਨ: ਯੂਰਪ ਇੱਕ ਮਹਾਦੀਪ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਾਰਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰੋਬਾਰ-ਅਨੁਕੂਲ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ‘ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਦਮ ਹੈ।

India’s high-flying ambitions