ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਦਰ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧੀ ਪਰ NDPS ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਚ ਦੇਸ਼ ‘ਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ

13 January 2026 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਪੰਜਾਬ ਡੈਸਕ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਅਪਰਾਧ ਦਰ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। NCRB ਦੀ 2023 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਦਰ ਲਗਭਗ 242 ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਅਬਾਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਔਸਤ 448.3 ਹੈ।

ਅਪਰਾਧ ਦਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਬਿਊਰੋ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ‘ਕ੍ਰਾਈਮ ਇਨ ਇੰਡੀਆ’ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ 2023 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਔਸਤ ਅਪਰਾਧ ਦਰ 448.3 ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਅਬਾਦੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦਰ 242 ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਹੀ ਜੋ ਕਿ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ 28 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 17ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਜਲੰਧਰ: ਚੁੱਗਿੱਟੀ ਚੌਕ ‘ਚ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹੁਣ ਹੋਵੇਗਾ ਕਮ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਰਾਹਤ ਦਾ ਰਾਹ

ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ

ਸੂਬਾ	ਅਪਰਾਧ ਦਰ (ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ)
ਪੰਜਾਬ	242
ਹਰਿਆਣਾ	697
ਰਾਜਸਥਾਨ	254
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼	358
ਦਿੱਲੀ	1500
ਕੇਰਲ	1477

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੈ।

ਨਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਪਰਾਧ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ NDPS ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। 2023 ਵਿੱਚ NDPS ਦੇ 9972 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 5766 ਕੇਸ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਇਹ ਉਪ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਦਰ 19% ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (14.7%) ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ (9.9%) ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਹਨ।

ਹੋਰ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

• ਹੱਤਿਆ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਰ ਕੌਮੀ ਔਸਤ (2.0) ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੈ।
• ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ: ਪੰਜਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਨ।
• ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ: ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ।
• ਚੋਰੀ ਡਕੈਤੀ ਸੰਪਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਪਰਾਧ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦਰ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।

ਨਸ਼ੇ ‘ਚ ਡੁੱਬਿਆ ਗੇਟਮੈਨ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਫਾਟਕ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਨਿਹਾਲਗੜ੍ਹ ‘ਚ ਲੱਗਿਆ ਲੰਬਾ ਜਾਮ

ਨਤੀਜਾ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਅਪਰਾਧ ਦਰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਪਰਾਧ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਰਹੱਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਕਾਰਨ NDPS ਮਾਮਲੇ ਵੱਧ ਦਰਜ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 2024-2025 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ NDPS ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁੱਲ ਅਪਰਾਧ ਦਰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਕਾਰਨ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਕੜੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੂਬਾ ਹੋਰ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।