Full Story : ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ‘ਚ ਕਿਵੇਂ ਫਟਿਆ ਬੰਬ ? ਆਖ਼ਰ ਕਿਸਦੀ ਗਲਤੀ ਸੀ ?

18 November 2025 ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

The real truth behind the Nowgam blast… ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦਾ ਨੌਗਾਮ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। 14 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਰਾਤ 11:22 ਵਜੇ, ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਫਟ ਗਿਆ। ਧਮਾਕਾ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਨੌਗਾਮ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੱਗ ਦਾ ਗੁੰਬਦ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ। ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਲੋਕ ਜਾਗ ਗਏ। ਨੇੜਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ। ਨੌਗਾਮ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨੌਂ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਸਪੈਕਟਰ, ਤਿੰਨ ਸੀਐਫਐਸਐਲ ਮਾਹਰ, ਦੋ ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਾਖਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਦੋ ਮਾਲੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਦਰਜ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਮਾਰੇ ਗਏ।

9 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਟੀਮ ਨੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਨਵੇਂ ‘ਡਾਕਟਰ ਮਾਡਿਊਲ’ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਡਾਕਟਰ ਮੁਜ਼ਮਿਲ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ 360 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ, ਤਾਰਾਂ, ਡੈਟੋਨੇਟਰ, ਬੈਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਰਲ ਰਸਾਇਣ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਨੂੰ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਤੋਂ 800 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਨੌਗਾਮ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। CFSL ਟੀਮ 14 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪੈਕੇਟ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਖਿਡਾਰਨ Smriti Mandhana ਇਸ ਦਿਨ ਬਣੇਗੀ ਦੁਲਹਨ, ਜਾਣੋ ਕੌਣ ਹੈ ਪਲਾਸ਼

ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਲੈਣਾ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਰਲ ਦੀ ਵਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। CFSL ਟੀਮ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤ ਠੰਢ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਸੀ। ਠੀਕ 11:22 ਵਜੇ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹਿੱਲ ਗਈ, ਛੱਤ ਉੱਡ ਗਈ ਤੇ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਢਹਿ ਗਈਆਂ। ਨੇੜਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਰਹੇ ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਨੌਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 35 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਨਲਿਨ ਪ੍ਰਭਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਦਸਾ ਸੀ।

ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ। ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਇੱਕ ਠੋਸ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਵਿਸਫੋਟਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਬਾਲਣ ਤੇਲ, ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ, ਜਾਂ ਐਸੀਟੋਫੇਨੋਨ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਰਆਕਸਾਈਡ, ਜਾਂ ਸਲਫਿਊਰਿਕ ਐਸਿਡ ਵਰਗੇ ਤਰਲ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਮੂਨਾ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਤਰਲ ਨੂੰ ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੀ ਇਹ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਖੋਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ? ਕੀ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੀਕੇਜ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ? ਕੀ ਇਹ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਟੀਮ ਦੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ ਸੀ?

ਦੀਪਿਕਾ ਬਣੀ Global Indian, ਦੇਸ਼ ਦੇ Culture ਬਾਰੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ

ਜੇਕਰ ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਸਲਫਿਊਰਿਕ ਐਸਿਡ ਵਰਗੇ ਤਰਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ TATP, ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਈਐਸੀਟੋਨ ਪਰਆਕਸਾਈਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। TATP ਇੰਨਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਕਿ ਸਥਿਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਉਡਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਘੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੰਗਿਆੜੀ, ਕੱਪੜੇ ਰਗੜਨ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਰੰਟ, ਜਾਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੰਗਿਆੜੀ, ਇਹ ਸਭ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤਰਲ ਅਤੇ ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਦੂਸ਼ਣ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਧਮਾਕਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਚਾਰਜ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਵਾਲ ਬਾਕੀ ਹਨ : ਨਮੂਨੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈ? ਨੌਗਾਮ ਦੇ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸਫੋਟਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ? ਕੀ ਅਮੋਨੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਮਿਲਾਵਟ ਸੀ? ਕੀ 14 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ? ਕੀ ਟੀਮ ਨੇ ਸੰਭਾਵੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਸਮਝਿਆ ਸੀ? ਕੀ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ? ਐਨਆਈਏ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਮਾਹਰ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨੌਗਾਮ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਾਦਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਾਲਾ ਧਮਾਕਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵ੍ਹਾਈਟ-ਕਾਲਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਡਿਊਲ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਪੋਸਟਰ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। 17 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਨੌਗਾਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਸਟਰ ਚਿਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ… ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ। ਮਿਤੀ: 17 ਅਕਤੂਬਰ, 2025। ਭਾਸ਼ਾ ਉਰਦੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਰ ਧਮਕੀ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨੌਗਾਮ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੋਕ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ਰੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੋਸਟਰ ਵਿੱਚ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਪੋਸਟਰ ‘ਤੇ ਕਮਾਂਡਰ ਹਿਜ਼ਬੁਲ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਸਨ।

ਇਸ ਪੋਸਟਰ ਨੇ ਨੌਗਾਮ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਨਾਮ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਜਾਂਚ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਨੌਗਾਮ ਮੁਫਤੀ, ਮੌਲਾਨਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਰਫਾਨ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਡਾ. ਮੁਜ਼ਾਮਿਲ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੌਗਾਮ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਪੰਜ ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ: ਆਰਿਫ ਨਿਸਾਰ ਡਾਰ, ਯਾਸੀਰ ਉਲ ਅਸ਼ਰਫ, ਮਕਸੂਦ ਅਹਿਮਦ ਡਾਰ, ਜ਼ਹੀਰ ਅਹਿਮਦ ਅਹੰਗਰ, ਅਤੇ ਡਾ. ਅਦੀਲ ਰਾਠਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਡਾ. ਮੁਜ਼ਾਮਿਲ ਅਤੇ ਡਾ. ਅਦੀਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਨੌਗਾਮ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ। ਪੋਸਟਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਐਫਆਈਆਰ ਨੌਗਾਮ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਕੈਸ਼ ਉੱਥੇ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।